2023-03-06

Festiwal Prawykonań jest jednym z najważniejszych i najbardziej nośnych projektów realizowanych przez Narodową Orkiestrę Symfoniczną Polskiego Radia. W tym roku, między 10 a 12 marca, organizatorzy zapraszają na dziesiątą, jubileuszową edycję przedsięwzięcia. W programie nie zabraknie utworów z katalogu Polskiego Wydawnictwa Muzycznego, które jest partnerem Festiwalu.

„Festiwal Prawykonań ma dobrze ugruntowaną renomę platformy ukazującej nie tylko nowe utwory, ale i najnowsze trendy. W tym roku po raz kolejny spotkamy kompozytorów reprezentujących różnorodne nurty i style muzyczne” – piszą organizatorzy. Podczas trzech dni wypełnionych koncertami, warsztatami dla dzieci i spotkaniami z kompozytorami po raz pierwszy zabrzmią utwory uznanych twórców, mogących pochwalić się dużym dorobkiem, jak i najgorętszych młodych nazwisk, które zaznaczyły już swoje miejsce w branży i skupiają uwagę odbiorców uważnie obserwujących rozwój ich karier. W programie nie zabraknie także dzieł kompozytorów związanych z Polskim Wydawnictwem Muzycznym.
 

Grażyna Pstrokońska-Nawratil na inaugurację

Festiwal otworzy koncert symfoniczny w wykonaniu gospodarzy. Będzie to także okazja dla wszystkich, którzy nie mieli jeszcze okazji posłuchać brzmienia nowych organów w NOSPR, zainaugurowanych w styczniu tego roku. Okeanos na wielką orkiestrę symfoniczną i organy Grażyny Pstrokońskiej-Nawratil znalazł się w programie koncertu poświęconego naszej „błękitnej planecie”. Kompozycja jest kolejnym ogniwem rozbudowywanego przez kompozytorkę cyklu Ekomuzyka (obok m.in Lasów deszczowych, Assisi, Galaktikos) i jest próbą uchwycenia poprzez dźwięki subtelności i potęgi oceanu. „To także wędrówka od bajkowej powierzchni, po tajemnicę głębin, gdzie ziemia niekiedy pęka, wyzwalając ogień i zabójczą falę – zwieńczona powrotem ku światłu” – dodaje kompozytorka. 10 marca NOSPR poprowadzi Marin Alsop, a partię organów wykona Arkadiusz Bialic. 

Na (nie tylko) osiem rąk: Katarzyna Głowicka i Andrzej Kwieciński 

Ten koncert miał odbyć się jeszcze w ramach poprzedniej edycji Festiwalu. Na wydarzenie przyszło nam poczekać dwa lata – 10 marca Kwartet Śląski zagra między innymi utwory Katarzyny Głowickiej i Andrzeja Kwiecińskiego.
 

Inspiracją do napisania Solitude Quartet na głos, kwartet smyczkowy i elektronikę był dla Głowickiej czas pandemii oraz związanego z tym zawieszenia i niepewności. Utwór składa się z trzech części zatytułowanych: Piekło, Oczyszczenie, Rozgrzeszenie. Całość rozpoczyna kwartet solo. „To udręka dni, które się powtarzaj, repetycje rytmów”, komentuje kompozytorka. W kolejnych częściach dołączają sukcesywnie głos i elektronika. Teksty napisane są w języku polskim i angielskim. „Wybór języka w danym momencie był podyktowany względami muzycznymi: brzmieniem słów, ich spójnością w języku angielskim lub większą różnorodnością dźwięków szmerowych w polskim” – wyjaśnia Głowicka. Partię wokalną wykona Iga Kozacka. 

Drugim utworem z katalogu PWM-u, który znalazł się w programie koncertu Kwartetu Śląskiego, jest [PIPE(s)]64 Andrzeja Kwiecińskiego, które miało już swoją światową premierę. W 2020 roku dzieło zabrzmiało w Tokio w wykonaniu japońskich muzyków. Podczas polskiego prawykonania w Katowicach Kwartetowi Śląskiemu będzie towarzyszyć grająca na prostym flecie tenorowym Caroline Mayrhofer. To kolejny utwór w katalogu kompozytora, w którym nawiązał do kultowej gry z serii Super Mario Bros. „Kiedyś jeden z muzyków powiedział mi, że wykonując mój utwór, czuł się tak, jakby grał w starą zręcznościówkę na konsoli: ciągle nowe chwyty, szybkie zmiany nacisku i dynamiki, nowe metrum co takt… Przypomniało mi to oryginalne gry Mario Bros, których połamana rytmika i uproszczona melodyka stały się inspiracją do [stworzenia] całej rodziny utworów – traktuję je także jako chwilę oddechu i zabawy pomiędzy większymi formami” – tłumaczy kompozytor.


 

Sobota dla dzieci

Drugi dzień festiwalu skierowany jest głównie do dzieci lub stawia je w centrum historii. Już o godz. 13:00 AUKSO Orkiestra Kameralna Miasta Tychy prawykona Album rodzinny Jerzego Kornowicza. „Dzieciństwo to czas, kiedy przebywamy w kilku światach naraz – pewnie najmniej w tym realnym, bo nie mamy o nim pojęcia” – mówi kompozytor. „Lektura albumu skłania bohaterów utworu do odkrywania rodzinnej przeszłości, która jest też historią powszechną. Dzieci łączą w całość fakty z życia nieznanych krewnych, odkrywają różne ludzkie charaktery i umysłowości. Wielkie dzieje toczą się w tle: są tu polskie traumy, wspomnienia osób pokrzywdzonych przez społeczne katastrofy. Jest perspektywa europejska i polemika z rodzimymi kliszami. Są w końcu wątki wspólne z całym światem ożywionym, z którego się wywodzimy i częścią którego jesteśmy. […] Dzieci – bohaterowie utworu – mają szansę na to, aby świat dorosłych, przez tychże dorosłych psuty, poznać i zaakceptować. Zapewne po to, aby go dla siebie oswoić i za jakiś czas coś w nim zmienić na lepsze” – dodaje Kornowicz.
 

Autorem libretta jest znakomity literaturoznawca, tłumacz i pisarz Michał Rusinek. Wraz z AUKSO wystąpią na scenie Ewa Biegas i Jan Jakub Monowid. Premierowe przedstawienie wyreżyseruje Natalia Babińska, za animacje odpowiada Tomasz Strojecki. Wydarzenie o charakterze rodzinnym przeznaczone jest dla dzieci od lat 5, młodzieży i rodziców.

Po premierze zapraszamy na warsztaty dla dzieci, oparte na serii książeczek Sonia w krainie Sonostworów autorstwa Kasi Huzar-Czub z ilustracjami Gosi Herby. Podczas warsztatów dzieci dowiedzą się, czym jest glissando, ostinato i alikwoty, będący zarazem tytułowymi bohaterami poszczególnych książek. Przewodnikami po świecie Sonostworów będą muzycy NOSPR, którzy przybliżą techniki glissanda i ostinata oraz wytłumaczą, na czym polegają alikwoty. Warsztaty przeznaczone są dla dzieci 4–6 lat. Przewidziane są dwa spotkania: o godz. 16:00 i 17:00. Udział w nich jest bezpłatny, jednak ilość miejsc jest ograniczona. 

Na koniec dnia, późnym wieczorem, bo o 21:00, Camerata Silesia zaprasza na koncert wokalny, starając się odpowiedzieć na pytanie zawarte w tytule wydarzenia: dlaczego Odyseusz milczy? Jedną z prób odpowiedzi znajdziemy w utworze Sirens na zespół wokalny Dariusza Przybylskiego. Kompozytor, wraz z autorem tekstu, Markiem Kraszewskim, przepisują mit o syrenach, sprawdzając, dlaczego Odyseusz przemilczał treść ich śpiewu. 

Finał finałów

Festiwal zamknie premierowe wykonanie słuchowiska Tadeusza Wieleckiego. Jak by to powiedzieć… to utwór wokalno-instrumentalny, pomyślany również jako spektakl. Składa się z dziesięciu części, które łączą się ze sobą, tworząc ciąg logiczno-dramaturgiczny. „Człowiek wypowiada się poprzez sztukę, a w sposób może najbardziej bezpośredni poprzez muzykę, ale prawda, którą można z niej odczytać, nadal pozostaje tajemnicą…” – zapowiada kompozytor. „Dla twórcy, dla którego dążenie do tego, aby „odpowiednie dać rzeczy słowo” jest kwestią być albo nie być (w sensie artystycznym, choć nie tylko), dążenie to staje się swoistą wyprawą po złote runo. W Jak by to powiedzieć… motyw drogi, podróży pociągiem, jest metaforą tej wyprawy”. Autorem tekstów i całego scenariusza jest Tadeusz Wielecki. Wśród wybranych treści znalazły się fragmenty Rękopisu znalezionego w Saragossie Jana Potockiego, wiersze Williama B. Yeatsa, Fernando Pessoi, Mirona Białoszewskiego i Jarosława Klejnockiego, a także trzy teksty napisane przez kompozytora. 

Ruch na Festiwalu

Partnerem tegorocznej edycji Festiwalu Prawykonań jest także „Ruch Muzyczny”. Dziennikarzy związanych z czasopismem można będzie spotkać podczas koncertów, a także przysłuchać się prowadzonym przez nich rozmowom w ramach „Strefy Ruchu”, w ramach których kompozytorzy i wykonawcy opowiadają o własnych muzycznych doświadczeniach, przybliżając je słuchaczom. Każdego festiwalowego dnia będzie można dowiedzieć się więcej o muzyce najnowszej, która zabrzmi na scenach NOSPR. Zachęcamy do śledzenia mediów społecznościowych „Ruchu Muzycznego” oraz odwiedzania strony www.ruchmuzyczny.pl! 

***

Pełny program festiwalu wraz z odnośnikami do zakupu biletów znajdują się na stronie NOSPR.