Aktualności
Polscy Kompozytorzy Dzieciom: Anna Maria Klechniowska
2025-04-08
Polscy Kompozytorzy Dzieciom to cykl artykułów z okazji 80 lat istnienia Polskiego Wydawnictwa Muzycznego, w których przedstawiane są sylwetki związanych z Oficyną kompozytorów, tworzących wartościowe i ponadczasowe treści edukacyjne dla najmłodszych.
Od początku istnienia Polskiego Wydawnictwa Muzycznego, serie pedagogiczne były bardzo poważnie traktowane, a do współpracy przy tworzeniu dziecięcych publikacji zapraszano cenionych twórców.
W kolejnym artykule z serii pragniemy wspomnieć kompozytorkę dobrze znaną większości pianistów w Polsce.
Anna Maria Klechniowska (15.04.1888-6.08.1973) to polska kompozytorka, pianistka i pedagog. Urodziła się w Wołyniu i to tam już w pierwszych latach życia ukazało się jej zamiłowanie do muzyki. Zafascynowana grą Dida, ogrodnika, który pielęgnował ich sad, za przysmaki przyniesione z kuchni, pobierała u niego lekcje gry na skrzypcach. W wieku 9 lat przeprowadziła się do Warszawy i tam po ośmiomiesięcznym, intensywnym przygotowaniu, dostała się do warszawskiego konserwatorium. Studiowała grę na fortepianie u K. Jaczynowskiej oraz teorię u G. Roguskiego. Ponadto kształciła się we Lwowie, w konserwatorium w Lipsku, w Krakowskim Instytucie Muzycznym oraz w Musikakademie w Wiedniu. To w trakcie tych ostatnich studiów, w 1916 roku napisała swoją największą pracę dydaktyczną - Szkołę na fortepian. W 1939 roku wyjechała do Paryża, gdzie kontynuowała studia w zakresie kompozycji pod kierunkiem Nadii Boulanger.
Pianistka
Doskonałe opanowanie sztuki pianistycznej i umiejętności improwizatorskie sprawiły, że jej występy cieszyły się dużym powodzeniem. Jedną z osób zaintrygowanych zdolnościami pianistki był Karol Szymanowski, który namówił ją do kształcenia się w konserwatorium w Lipsku. Od tego momentu łączyła ich przyjaźń, upamiętniona obszerną korespondencją. Szymanowski nie był jedynym, który docenił talent Klechniowskiej. W czasie drugiego roku studiów w Krakowie, podczas końcowego egzaminu, który odbył się publicznie, grała Sonatę c-moll Beethovena z własną kadencją. Wtedy nieznany jej ówczas mecenas sztuki Bazes, przysłał za kulisy wysłannika z propozycją finansowania jej dalszych studiów. Warunkiem wsparcia była natychmiastowa decyzja i wyjazd do Lipska.
Kompozytorka
Zdolności kompozytorskie objawiała od wczesnej młodości. Jako mała dziewczynka komponowała poemaciki i preludia tj. Kurhany czy Pogrzeb drzewka. W okresie walk legionowych napisała poemat symfoniczny na wielką orkiestrę pt. Wawel (Przebudzenie się Polski), będący jej pracą dyplomową w Wiedniu i pierwszym dużym utworem. Dzieło to powstało ze szczerego natchnienia oraz uniesienia patriotycznego. Podobne uczucia miała podczas okupacji niemieckiej. Angażowała się wtedy udzielając potajemnych lekcji muzyki. Ponadto opracowała na chór jedną z najbardziej popularnych piosenek Serce w plecaku, wydaną potajemnie w drukarni Gebethnera i Wolffa w roku 1943. Klechniowska pisała utwory symfoniczne, wokalno-instrumentalne i balety, które były jej bardzo bliskie. Jeden z nich, Bitilis z librettem P. Louisa opracowanym przez samą kompozytorkę, został wystawiony w 1935 roku w Chicago, odnosząc duży sukces. Zafascynowana światem teatru, pisała również balety całościowo – tworząc nie tylko muzykę, ale także libretta do dwóch z nich. Część dorobku kompozytorki w rękopisach znajduje się w Bibliotece Narodowej.
Działalność pedagogiczna
Z działalnością pedagogiczną Klechniowskiej wiąże się jej twórczość dydaktyczna, w której szczególnie ważną pozycję stanowi wielokrotnie wznawiana Szkoła na fortepian. Autorka próbowała w niej rozwiązać problem równoczesnego czytania nut na obu pięcioliniach w początkowym etapie nauki gry na fortepianie. W tym celu stosowała system bez kluczy oraz stopniowo wprowadzała wiadomości z zakresu zasad muzyki. W utworach dydaktycznych sięgała po motywy ludowe, np. w 20 łatwych utworach na fortepian.
W latach 1918–39 prowadziła w Warszawie własne kursy muzyczne dla początkujących. Od roku 1945 przez dwa lata przebywała w Łodzi, gdzie była kierownikiem działu muzycznego w Wydziale Kultury i Sztuki oraz profesorem klasy fortepianu w Ludowym Instytucie Muzycznym. W roku 1947 przeniosła się do Warszawy, gdzie podjęła działalność twórczą, pedagogiczną i społeczną. Była wizytatorem szkół muzycznych przy MKiS i kierowała sekcją muzyki dla dzieci przy Zarządzie Głównym ZKP.
Nagrody
W 1950 została uhonorowana Nagrodą Muzyczną Prezesa Rady Ministrów za twórczość dla dzieci, a w 1955 Medalem X-lecia PRL i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.
Kompozycje i prace
Kompozycje instrumentalne:
4 preludia na fortepian, 1907
Wawel, poemat symfoniczny, 1917
Elegia na wiolonczelę i fortepian, 1924
Legenda na skrzypce i fortepian, 1925
Wizje żeglarza, tryptyk na fortepian, 1925
Marsz krakowski na orkiestrę dętą, 1937
Uwertura weselna na tematy krakowskie, 1942
utwory dydaktyczne, m.in. 20 łatwych utworów na fortepian, wyd. Warszawa 1949
Pory roku, suita symfoniczna, 1953
Suita symfoniczna, 1955
Uwertura, 1955
Igraszki na fortepian, wyd. Kraków 1965, 3. wyd. 1993
Suita dziecięca na orkiestrę
Wokalno-instrumentalne:
Zaolziańska fantazja na chór chłopięcy i małą orkiestrę, 1938
4 kolędy na głos i małą orkiestrę, 1946
Lunatyczka na głos i fortepian, 1948
Mała kantata dziecięca, 1950
Uwielbienie matki, kantata dziecięca na sopran, chór chłopięcy i małą orkiestrę, sł. H. Januszewska, 1952
Piosenki dla dzieci na głos i fortepian, wyd. Warszawa 1952
Morze na głos i fortepian, sł. L. Nitschowa, 1953
Kantata symfoniczna, sł. Ody do młodości A. Mickiewicza, 1954
opracowania pieśni ludowych
Sceniczne:
Bilitis, balet na głos, chór i orkiestrę, libretto P. Louis w oprac. kompozytorki, 1930, wyst. Warszawa 1933, wyd. Chicago 1935
Juria, balet na głos, chór i orkiestrę, libretto E. Szelburg-Zarembina, 1939, wyst. Warszawa 1939
Intrada do baletu Bazyliszek na orkiestrę symfoniczną
muzyka baletowa Fantasma na orkiestrę symfoniczną, 1964
muzyka teatralna
Prace:
Szkoła na fortepian, 1916, 19. wyd. Kraków 1994
Pierwsze kroki, podręcznik do nauki gry na fortepianie dla nauczycieli, Warszawa 1935
Najczęściej czytane:
W maju spoglądamy na życie i dorobek kompozytora miesiąca, którym jest Stanisław Wiechowicz (1893-1963), zgodnie uważany za najważniejszego polskiego kompozytora muzyki chóralnej pierwszej połowy XX wieku. Był nie tylko cenionym twórcą, lecz także pedagogiem, dyrygentem, publicystą i aktywnym działaczem, skupionym na odbudowie i krzewieniu kultury polskiej z zachowaniem najwyższego poziomu jakości muzycznej.
Jakie cechy powinien mieć utwór, aby uczeń polubił go już przy pierwszym rozczytaniu i zachował tę sympatię aż do finałowej prezentacji? Odpowiedzi na to pytanie udało się zawrzeć Grzegorzowi Frankowskiemu w jego nowych utworach na kontrabas w stroju solowym lub orkiestrowym i fortepian.
Muzyka już od czasów społeczeństw pierwotnych wpływała i reagowała na inne przejawy życia. Wielu kompozytorów tworzyło w przeszłości i nadal tworzy muzykę pod wpływem m.in. wydarzeń społeczno-politycznych, osiągnięć naukowych i technologicznych oraz zmian obyczajowych i szeroko pojętej ekologii. Filtrując te wszystkie bodźce przez własną wrażliwość, twórca swoją muzyką nawiązuje dialog ze światem.
Krakowski Rynek Główny zyskał nową, wyjątkową przestrzeń. 23 kwietnia, w Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich, swoją działalność rozpoczęła UNA – Kluboksięgarnia Polskiego Wydawnictwa Muzycznego. Za nami cztery dni wypełnione najlepszą muzyką i wyśmienitą kawą.
Najważniejsze nagrody polskiego rynku fonograficznego powędrowały w ręce laureatów. Podczas Gali Muzyki Klasycznej Fryderyk Festiwal, która odbyła się 24 kwietnia w Narodowym Forum Muzyki we Wrocławiu, marka ANAKLASIS została nagrodzona statuetką za album LAETA MUNDUS.
Finał konkursu MP Power Awards® jest jednym z największych i najbardziej prestiżowych wydarzeń dla branży eventowej w Polsce. Podczas gali, która odbyła się 22 kwietnia w hotelu Sofitel Warsaw Victoria poznaliśmy laureatów 14. edycji konkursu – wśród zwycięzców jest Polskie Wydawnictwo Muzyczne.
Wszyscy słyszeli o Vivaldim. Włoski mistrz epoki baroku to jeden z najsłynniejszych i najpłodniejszych kompozytorów w dziejach muzyki europejskiej. Skomponował blisko 800 utworów, a cykl koncertów skrzypcowych „Cztery pory roku” stał się hitem wszech czasów, goszcząc w filmach, reklamach, mediach społecznościowych, a nawet w dzwonkach telefonicznych. Postać kompozytora postanowił przybliżyć Mateusz Borkowski w nowej na rynku publikacji Vivaldi, która właśnie dołącza do popularnej serii „Małe Monografie” wydawanej przez Polskie Wydawnictwo Muzyczne. Premiera książki już dziś
22 maja w Staromiejskim Centrum Kultury Młodzieży w Krakowie odbędzie się szkolenie „UMUZYKALNIAJ” – zapraszamy wszystkich, którzy na co dzień zajmują się rozwijaniem muzykalności dzieci i młodzieży. W programie znalazły się warsztaty z prowadzenia kreatywnych zabaw muzycznych, śpiewu oraz body percussion.
Otwieramy wyjątkową przestrzeń na kulturalnej mapie Krakowa. UNA – Kluboksięgarnia Polskiego Wydawnictwa Muzycznego – swoją działalność rozpocznie w Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich, 23 kwietnia. Spotkajmy się pod adresem Rynek Główny 36. Zaczynamy punktualnie o godz. 8:00. Do zobaczenia!
Polskie Wydawnictwo Muzyczne oraz Muzeum im. Anny i Jarosława Iwaszkiewiczów w Stawisku z ogromną przyjemnością zapraszają na spotkanie autorskie z Beatą Bolesławską-Lewandowską. Bohaterem rozmowy stanie się Zygmunt Mycielski – kompozytor, literat, wieloletni przyjaciel Iwaszkiewicza, jednocześnie bohater niedawno wydanej monografii Zygmunt Mycielski. Między muzyką a polityką. Publikacja ta stanie się punktem wyjścia do rozmowy, która odbędzie się 25 kwietnia 2026 r. o godz. 12:00 w urokliwych przestrzeniach posiadłości Iwaszkiewiczów.
