Aktualności
Ostatni polski romantyk? Tadeusz Baird oczami Rafała Augustyna
2025-09-10
Głęboko zakorzeniony w tradycji, nie uciekał od nowinek muzycznych. Kompozytor, pedagog, twórca życia kulturalnego, a prywatnie – miłośnik motoryzacji. Tadeusz Baird to bohater napisanej przez Rafała Augustyna najnowszej książki z serii „Małe Monografie” Polskiego Wydawnictwa Muzycznego. Publikacja już dziś trafia na księgarniane półki.
Tadeusz Baird to jeden z ważniejszych kompozytorów XX wieku. Należał do tzw. Grupy 49, którą założył wraz z Kazimierzem Serockim i Janem Krenzem; był wysoko postawionym działaczem Związku Kompozytorów Polskich a także jednym z inicjatorów Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej „Warszawska Jesień”. Jako twórca, utrzymywał głęboką relację z tradycją, jednocześnie świadomie czerpał z nowych trendów w muzyce, stwarzając unikatowy język muzyczny. Jak twierdzi autor książki, „muzyka była dla niego naprawdę sprawą wielkiej wagi, przedmiotem dumy, a zarazem rzeczą wartą rzetelnego namysłu”. Baird był blisko związany z teatrem, napisał muzykę do ponad 60 inscenizacji. Spełniał się także jako pedagog – nauczanie traktował poważnie, a jego uczniowie osiągnęli sukcesy. Pozostawił po sobie obszerną korespondencję i ciekawe refleksje nad własną twórczością, ale też tradycją i współczesnością kultury.
Spoglądając na jego muzykę, widzimy dwie prawidłowości. Z jednej strony znajdują w niej odbicie przemiany europejskiej, a szczególnie polskiej, świadomości estetycznej
(…) Z drugiej zaś strony Baird pozostaje sobą. Lirykiem z romantycznym zapleczem.
Ekspresjonistą i sensualistą. Dramaturgiem i malarzem dźwięków. Kto obcował choć trochę z polską muzyką lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych, rozpozna jego charakter pisma – rozumianego metaforycznie, jako kompleks środków technicznych i wyrazowych, ale także zupełnie dosłownie, jako muzyczna kaligrafia.
Fragment książki
Z bliska i osobiście
Baird Rafała Augustyna to coś więcej niż biografia i refleksja nad przemianami stylu kompozytora. Publikacja łączy ujęcie historyczne oraz analizy i przekroje gatunkowe, obrazując recepcję twórczości „ostatniego polskiego romantyka". Augustyn pisze o Bairdzie w sposób osobisty. Choć jego pierwszy kontakt z dziełami kompozytora „Esejów” nie należał do przyjemnych doświadczeń (co obrazowo opisuje na kartach monografii), z czasem muzyka Bairda stała się autorowi książki niezwykle bliska. Przyjęta przez Augustyna perspektywa aktywnego uczestnika polskiego życia muzycznego sprawia, że książka zyskuje subiektywny wyraz. Przez wersy przebija się postać autora, który chętnie ubogaca tekst różnorodnymi anegdotami, opiniami, opowieściami. Entuzjastycznie objaśnia zjawiska muzyczne i kreśli konteksty wydarzeń minionego wieku.
Twarzą w twarz z autorem
Jeszcze przed końcem września, Rafał Augustyn spotka się z publicznością dwukrotnie, aby opowiedzieć o Tadeuszu Bairdzie – jego życiu i muzyce, pasjach i relacjach. Na pierwszą rozmowę Polskie Wydawnictwo Muzyczna zaprasza do siedziby Związku Kompozytorów Polskich w Warszawie. Spotkanie, które poprowadzi Barbara Literska, odbędzie się 21 września 2025 roku, o godz. 15.00. Wpisze się przy tym w program 68. edycji Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej Warszawska Jesień, którego Baird był jednym z inicjatorów.
Tydzień później (28 września), w Filharmonii Zielonogórskiej, autor monografii spotka się z gronem specjalistów, aby przybliżyć publiczności sylwetkę patrona II Międzynarodowego Festiwalu Muzycznego im. Tadeusza Bairda. Rozmowa poprzedzi recital fortepianowy, zwieńczający Festiwal.
Audiowizualny komplet
Czytając monografię warto sięgnąć po niedawno wydany album SYMPHONIES marki fonograficznej ANAKLASIS. Dwupłytowe wydanie (ANA 038) to ponadczasowe spotkanie z muzyką Tadeusza Bairda i dźwiękową historią Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia. Ujęte na dwóch płytach trzy symfonie Bairda, napisane na przestrzeni dwóch dekad (1950–1969), pokazują rozwój i ewolucję jego języka muzycznego: fascynacje brzmieniem orkiestry, dramatem i liryką instrumentalną, niezwykle indywidualnym poszukiwaniem dźwiękowego piękna (jakże na wskroś romantycznego). Album, który powstał z inicjatywy dyrygenta Łukasza Borowicza, dokumentuje różne spojrzenia na twórczość orkiestrową kompozytora.
Premierową publikację Rafała Augustyna można od 10 września 2025 roku odnaleźć w stacjonarnej księgarni PWM, księgarniach internetowych, m.in.: pwm.sklep.pl, oraz dobrych księgarniach muzycznych w całym kraju.
O autorze:
Rafał Augustyn – kompozytor, polonista, krytyk muzyczny i teatralny, organizator życia artystycznego. Absolwent kompozycji (w klasie Henryka Mikołaja Góreckiego w PWSM w Katowicach), absolwent i długoletni pracownik polonistyki na Uniwersytecie Wrocławskim (1973–2020). Członek komisji programowej Warszawskiej Jesieni (1981–1998). W tandemie z Markiem Pijarowskim kierował festiwalem Musica Polonica Nova we Wrocławiu w latach 1984–1994. Wieloletni prezes wrocławskiego oddziału Związku Kompozytorów Polskich. Twórca utworów symfonicznych (Symfonia hymnów), kameralnych (pięć kwartetów smyczkowych, seria Utworów cyklicznych), solowych (Monosonata, Wariacje na temat Paganiniego), wokalnych (A Life’s Parallels, Carmina de tempore, Vagor ergo sum), elektronicznych, muzyki teatralnej, uczestnik zbiorowych projektów multimedialnych. Autor Wykładów o kulturze (Universitas 2022), przekładu monografii Charlesa Rosena Styl_klasyczny (PWM 2014), artykułów (m.in. O melodyce utworów Tadeusza Bairda, „Ruch Muzyczny” 1975), audycji w Programach II i III Polskiego Radia oraz TVP; współpracownik „Ruchu Muzycznego” i miesięcznika „Odra”. Laureat Konkursu im. Tadeusza Bairda oraz Jazzu nad Odra, a także Nagrody Muzycznej Wrocławia. Odznaczony brązowym i srebrnym medalem Zasłużony Kulturze – Gloria Artis.
Najczęściej czytane:
Jeden z najważniejszych polskich kompozytorów, którego muzyka grana jest w najsłynniejszych salach koncertowych i scenach operowych. Rozpoznawalny na całym świecie – w kręgach melomanów, ale również wśród fanów popkultury – jego dzieła pojawiają się w filmach, np. słynnym „Lśnieniu” Stanleya Kubricka. Mowa o Krzysztofie Pendereckim, którego barwne życie i twórczość opisała Dorota Szwarcman w najnowszej książce z serii „Małe Monografie”. Już dziś premiera publikacji wydanej nakładem Polskiego Wydawnictwa Muzycznego.
Konferencja zorganizowana przez Koło Naukowo-Artystyczne Kompozycji i Teorii Muzyki Akademii Muzycznej im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu odbyła się w dniach 12-13 maja 2026 roku. To wydarzenie, które od 2014 roku daje możliwość spotkania się i wymiany myśli dla studentów i badaczy, związanych z teorią muzyki, muzykologią i dyscyplinami pokrewnymi. Motyw przewodni tegorocznej edycji brzmiał: „W muzycznej symbiozie", co - jak zaznaczali organizatorzy - „podkreślało wielość perspektyw, współpracę twórczą oraz dialog pomiędzy różnymi obszarami sztuki i nauki”.
Narodowe Forum Muzyki im. W. Lutosławskiego we Wrocławiu wraz z partnerskimi lokalizacjami stały się przestrzenią eksperymentów artystycznych, spotkań twórców, premier, debat i działań redefiniujących współczesną muzyczność. Organizatorzy, reprezentowani przez Olgę Humeńczuk (dyrektorkę NFM) oraz Pawła Hendricha (dyrektora artystycznego Musica Polonica Nova), zaprosili odbiorców do odkrywania nowych perspektyw słuchowych – od intymnych doświadczeń po widowiskowe formy angażujące całe spektrum zmysłów.
Niczym Oscary w branży filmowej, nagrody Emmy w telewizyjnej, czy Tony Awards dla teatru, tak w branży eventowej najbardziej prestiżowe międzynarodowe wyróżnienie i najwyższy symbol doskonałości marketingu doświadczeń stanowią nagrody Global Eventex Awards. W tegorocznej edycji, spośród blisko półtora tysiąca zgłoszeń z całego świata to wyjątkowe wyróżnienie zdobyło Polskie Wydawnictwo Muzyczne. Pociąg Wypełniony Muzyką został nagrodzony w pięciu kategoriach!
W jubileuszowym roku setnej rocznicy urodzin Andrzeja Wajdy świat filmu spotyka się ze światem muzyki w wyjątkowym projekcie artystycznym REscoringWajda. Koncert przygotowany przez Chór Polskiego Radia – Lusławice odbędzie się w niedzielę 17 maja o godz. 13:00 w unikalnej przestrzeni Kopalni Soli "Wieliczka" (Komora Lill Górna).
„Strasznie fajny ten Moniuszko!” to spotkanie, podczas którego dzieci poznają życie i twórczość Stanisława Moniuszki poprzez muzyczne opowieści i wspólne zabawy. Zapraszamy grupy przeszkolne i wczesnoszkolne, dzieci w wieku 6 do 10 lat już, 1, 2 i 3 czerwca do kluboksięgarni UNA w Krakowie!
Fascynujące biografie, rozmowy o sztuce pianistycznej, interdyscyplinarna refleksja nad muzyką. W tym miesiącu aż cztery nowe publikacje zasilą ofertę wydawniczą Polskiego Wydawnictwa Muzycznego. Premierowe propozycje, przygotowane z myślą o melomanach, już niedługo pojawią się na księgarnianych półkach. Są wśród nich: Sekrety wielkich pianistów. Rozmowy z Peterem Feuchtwangerem Konrada Skolarskiego, Zygmunt Stojowski. Życie i muzyka Josepha A. Hertera, Penderecki Doroty Szwarcman, wreszcie Muzyczna myśl Lawrence’a Kramera.
Polskie Wydawnictwo Muzyczne i Kluboksięgarnia UNA zapraszają na wydarzenie poświęcone postaci Zygmunta Stojowskiego. 14 maja o godzinie 17.00 odbędzie się koncert Cracow Duo połączony z rozmową wokół premierowej książki Zygmunt Stojowski. Życie i muzyka Josepha A. Hertera. Wstęp wolny.
Polskie Wydawnictwo Muzyczne, jako partner Festiwalu, zaprasza do udziału w wydarzeniach tegorocznej edycji Musica Polonica Nova odbywającej się pod hasłem ZMYSŁY w dniach 14-17.05.2026 w Narodowym Forum Muzyki we Wrocławiu. Festiwal, ukazując najświeższe tendencje polskiej muzyki współczesnej, zagłębia się w zagadnienia tego jak dzisiaj odbiorcy słuchają muzyki – i jak muzyka może wykroczyć poza tradycyjne ramy percepcji.
To jeden z najstarszych zarówno w Polsce, jak i na świecie festiwali filmów dokumentalnych i krótkometrażowych. Tegoroczna, 66. edycja Krakowskiego Festiwalu Filmowego odbędzie się w kinach od 31 maja do 7 czerwca 2026 roku oraz od 5 czerwca do 19 czerwca online na KFF VOD. W ramach wydarzenia odbędą się dwie projekcje filmu „Bacewicz x Bomsori” oraz spotkanie z reżyserem Jakubem Piątkiem.
