Aktualności
Co kryje trzeci tom „Pism” Romana Palestra? Zwieńczenie publicystycznej trylogii
2024-11-19
Celne i bezkompromisowe komentarze w błyskotliwym stylu, czyli Roman Palester o muzyce, sztuce oraz literaturze. Ostatni tom trylogii „Pisma” trafił na półki księgarń. Zbiór myśli kompozytora i wieloletniego redaktora audycji kulturalnych Radia Wolna Europa to doskonała propozycja dla miłośników sztuki, będąc przyjemną, a równocześnie skłaniającą do refleksji lekturą.
Dzieła i problemy – trzeci, a zarazem ostatni tom Pism Romana Palestra – to książka, w której muzyka po raz kolejny spotyka się ze sztukami wizualnymi i literaturą. Czytelnik odnajdzie w niej ponad sto dwadzieścia szkiców, poświęconych wybranym dziełom oraz zagadnieniom z dziedziny kultury. Większość tekstów to radiowe felietony Palestra, emitowane na falach Radia Wolna Europa w latach 1952–1972, po raz pierwszy ogłoszone drukiem. Ponadto w tomie zamieszczone zostały nieopublikowane wcześniej obszerne studia poświęcone trzem dekadom muzyki polskiej i edycjom listów Chopina, a także wywiad, którego kompozytor udzielił u schyłku swojego życia Jagodzie Jędrychowskiej.
Jak czytać „Pisma”?
Strukturę książki zorganizowano według klucza tematyczno-problemowego, a ujęcie treści w krótkie i niezależne rozdziały pozwala na dowolność w kolejności ich czytania. Roman Palester porusza szerokie spektrum zagadnień, przybliżając rozmaite problemy nurtujące ówczesnych entuzjastów sztuki. Wybór tematów jest subiektywny i można spodziewać się dużej różnorodności – od „Bogurodzicy”, przez domniemane listy Fryderyka Chopina, po rozważania na temat fałszerstwa w malarstwie czy pisarską twórczość Witolda Gombrowicza.
Trylogia w komplecie
W tomie I – Zawsze myliłem się w polityce – znalazły się studia i szkice analityczne, polemiki, wywiady, przemowy oraz emitowane na falach Radia Wolna Europa w latach 1952–1972 komentarze kulturalne, w których Palester omawiał bieżące wydarzenia muzyczne, plastyczne i literackie. Portrety, czyli tom II, to ponad dwieście tekstów przybliżających sylwetki postaci ze świata kultury – muzyki, sztuk plastycznych, architektury, literatury i filozofii – począwszy od średniowiecza aż po współczesność. W tomie III założono odmienną perspektywę, bowiem kompozytor spogląda na sztukę przez pryzmat dzieł, kierunków i zagadnień. Omawiane tematy traktuje kompleksowo, przybliżając konteksty kulturalne i historyczne.
Publikacja jest owocem pracy zespołu specjalistów, którzy przygotowali również poprzednie tomy „Pism” Romana Palestra. Wydanie powstało pod redakcją Violetty Wejs-Milewskiej, Lecha Dzierżanowskiego, Beaty Bolesławskiej-Lewandowskiej, Iwony Lindstedt oraz Artura Zaguły.
Książkę można znaleźć w stacjonarnej księgarni PWM, księgarniach internetowych: pwm.sklep.pl empik.com, alenuty.pl, liber.pl oraz dobrych księgarniach muzycznych w całym kraju.
O autorze:
Roman Palester (1907–1989) – wybitny polski kompozytor, pianista, publicysta muzyczny oraz komentator kulturalny Radia Wolna Europa w Monachium. Od 1949 roku do końca życia przebywał na emigracji politycznej w Monachium i Paryżu, co stało się bezpośrednią przyczyną wykluczenia go ze Związku Kompozytorów Polskich oraz objęcia zapisem peerelowskiej cenzury dzieła i nazwiska autora Konfliktu Marsjasza (uchylonym w 1977 roku).
Najczęściej czytane:
Powraca popularny cykl „Kompozytor miesiąca”, w którym przybliżamy sylwetki i dzieła twórców z katalogu PWM. W lutym przedstawiamy postać jednego z najważniejszych polskich kompozytorów i pianistów XIX wieku, kontynuatora tradycji Chopina, ucznia i przyjaciela Liszta, twórcy Kwintetu fortepianowego g-moll – najwybitniejszego dzieła polskiej kameralistyki romantycznej. Mowa o Juliuszu Zarębskim.
Kompozytorka, skrzypaczka, czołowa polska artystka XX wieku. Niegdyś odnosiła międzynarodowe sukcesy jako koncertująca solistka, teraz na estradach koncertowych coraz częściej pojawia się jej twórczość. Mowa o bohaterce książki Małgorzaty Gąsiorowskiej Grażyna Bacewicz. W mojej muzyce dużo się dzieje. Premierą Polskie Wydawnictwo Muzyczne świętuje 117 rocznicę urodzin pochodzącej z Łodzi kompozytorki.
Krakowskie biuro Polskiego Wydawnictwa Muzycznego od lutego 2026 roku mieści się pod nowym adresem przy Alei Pokoju 1, w budynku K1. Zmiana podyktowana jest generalnym remontem dotychczasowej, głównej siedziby Wydawnictwa. Adres oddziału PWM w Warszawie pozostaje bez zmian (ul. Wiejska 19, 00-480 Warszawa).
Choć Władysław Żeleński jest niezwykle ważną postacią polskiej kultury, jego nazwisko kojarzone jest zazwyczaj z osobą syna – słynnego Tadeusza „Boya”. Z pomocą przychodzi Polskie Wydawnictwo Muzyczne, którego nakładem właśnie na półki księgarń trafia Żeleński – kieszonkowa publikacja z serii „Małe Monografie”, której Władysław jest bohaterem. Wyrazisty portret kompozytora nakreślili w pisarskim duecie Maciej i Jan Negreyowie. Premiera książki już dziś.
Nagrania kolejnych dziesięciu utworów akordeonowych Andrzeja Krzanowskiego z drugiego okresu jego twórczości (1979-1982) można usłyszeć na portalu poświęconym kompozytorowi oraz na kanale Fundacji imienia Andrzeja Krzanowskiego na YouTube. Jest to zapis koncertu TRYPTYK, który odbył się w Miejskim Domu Kultury w Czechowicach-Dziedzicach w październiku 2025 roku.
FIPADOC 2026 (Festival International Documentaire) to jeden z najważniejszych międzynarodowych festiwali poświęconych filmowi dokumentalnemu. Wydarzenie, odbywające się co roku we francuskim Biarritz, tradycyjnie zainauguruje kalendarz kluczowych światowych imprez dokumentalnych. W programie festiwalu znalazł się film „Bacewicz x Bomsori” w reżyserii Jakuba Piątka – premierowy pokaz filmu odbędzie się w niedzielę, 25 stycznia.
Z optymizmem witamy Nowy Rok wypatrując nadchodzących premier najnowszej muzyki polskiej. W styczniu po raz pierwszy zabrzmią utwory Alka Nowaka i Hanny Kulenty. Będzie można wysłuchać ich zarówno w kraju, jak i za granicą.
Kolędy, pastorałki, kantyczki… W ostatniej w tym roku odsłonie cyklu „Historia pewnego utworu” przyjrzymy się polskim pieśniom bożonarodzeniowym – od tych adaptowanych ze średniowiecznej hymnografii łacińskiej po niekonwencjonalne opracowania Witolda Lutosławskiego.
W niedzielny poranek 21 grudnia, chwilę przed godziną dziewiątą, z Krakowa wyruszył Pociąg Wypełniony Muzyką, inaugurując ogólnopolską akcję Polskiego Wydawnictwa Muzycznego. Jubileuszowy pociąg zakończył w wielkim stylu całoroczne obchody 80-lecia oficyny.
Od osiemdziesięciu lat Polskie Wydawnictwo Muzyczne wspiera rozwój polskiej kultury muzycznej na świecie. Jubileuszowy rok 2025 obfitował w huczne wydarzenia, premiery i projekty realizowane zarówno w kraju, jak i za granicą. Od nowych publikacji nutowych i książkowych, przez wydawnictwa płytowe i zasoby cyfrowe, po koncerty, edukację i międzynarodowe współprace – PWM z dumą podsumowuje dwanaście miesięcy intensywnej działalności.
