Aktualności
Muzyka, której słuchał Jagiełło. Nowe życie słynnego rękopisu
2025-03-13
Muzykolodzy nazywają go potocznie „Kras 52” – od sygnatury, jaką nadano mu w Bibliotece Krasińskich. To najcenniejsze polskie źródło średniowiecznej muzyki polifonicznej, która kształtowała dźwiękowy krajobraz ówczesnego Krakowa oraz dworu pierwszych Jagiellonów. Teraz manuskrypt zyskuje nowe życie dzięki wydaniu wykonawczemu w opracowaniu Agnieszki Budzińskiej-Bennett i Marca Lewona. „Kodeks Krasińskich” ukaże się już 20 marca nakładem Polskiego Wydawnictwa Muzycznego.
Rękopis Kras 52 powstał w drugiej ćwierci XV w., pod koniec życia Władysława Jagiełły. Niepozornie wyglądający manuskrypt w rzeczywistości jest świadectwem obecności wówczas aktualnych (czy wręcz nowatorskich) prądów stylistycznych w życiu muzycznym Krakowa. Tym samym plasuje siedzibę nowej dynastii na międzynarodowej scenie kulturalnej. Obok utworów słynnych twórców europejskich, takich jak Antonio Zachara da Teramo, Johannes Ciconia i Estienne Grossin, znajdziemy w nim również kompozycje rodzimych mistrzów: Mikołaja z Radomia czy Mikołaja z Ostroroga. Manuskrypt zawiera muzykę sakralną, przeznaczoną do wykonywania w trakcie liturgii, oraz kompozycje świeckie – w tym utwory związane z dworem królewskim lub miastem Krakowem.
Fascynujące są również dzieje samego rękopisu. Dawniej należał on do zbiorów Biblioteki Ordynacji Krasińskich; w czasie II wojny światowej uznano go za zniszczony w wyniku pożaru wznieconego przez specjalne oddziały Brandkommando. W rzeczywistości jednak manuskrypt został zrabowany przez hitlerowskiego okupanta i wywieziony do Niemiec. Po wojnie historyk sztuki Karol Estreicher przypadkowo odnalazł go w monachijskiej Bayerische Staatsbibliothek. Zidentyfikowany rękopis powrócił do Polski; dziś, jako jeden z najcenniejszych skarbów naszej kultury, spoczywa w ognioodpornym sejfie w Bibliotece Narodowej w Warszawie.
Pierwsza monumentalna edycja repertuaru Kras 52, w opracowaniu Mirosława Perza, ukazała się w latach 70. XX w. Miała ona charakter dokumentacyjny i powstała przede wszystkim z myślą o muzykologach. Ogromny postęp badań nad muzyką XV wieku, jaki nastąpił w ciągu ostatnich 50 lat, przyniósł potrzebę przygotowania nowego wydania. Wyzwania podjęło się dwoje badaczy związanych ze słynnym ośrodkiem muzyki dawnej Schola Cantorum Basiliensis: Agnieszka Budzińska-Bennett – wokalistka, harfistka, muzykolożka i założycielka zespołu Ensemble Peregrina – oraz niemiecki lutnista i muzykolog Marc Lewon.
 PWM.jpg)
fot. Angelika Barnowska-Nawara (c) PWM
Nowa edycja łączy zalety wydania krytycznego i wykonawczego. Muzykolog znajdzie w niej informacje na temat najnowszego stanu wiedzy o repertuarze rękopisu, w tym kilka dotąd niepublikowanych odkryć. Muzyk-wykonawca doceni rekonstrukcje utworów niekompletnych oraz przygotowany z myślą o jego wygodzie tekst muzyczny. Autorzy opracowania uwzględnili wśród transkrypcji także dwa dotychczas pomijane utwory, zanotowane na marginesach manuskryptu. Każdej transkrypcji towarzyszy tłumaczenie tekstu słownego oraz krótki esej, który wyjaśnia najważniejsze aspekty danej kompozycji. Wydanie jest w całości polsko-angielskie, dzięki czemu bezcenny zabytek polskiej kultury muzycznej ma szansę zaistnieć także w świadomości zagranicznych badaczy i wykonawców muzyki dawnej.
„Kodeks Krasińskich” to jeden z owoców interdyscyplinarnego projektu poświęconego rękopisowi Kras 52, realizowanego przez Instytut Adama Mickiewicza we współpracy z Polskim Wydawnictwem Muzycznym. W ramach przedsięwzięcia zrealizowano także kompletne nagranie repertuaru zanotowanego w rękopisie, w wykonaniu Ensemble Dragma i Ensemble Peregrina pod kierownictwem Agnieszki Budzińskiej-Bennett (‘The Krasiński Codex’, Raumklang 2024), cykl koncertów – m.in. w Szwajcarii i na Litwie – a także wykłady i warsztaty. W grudniu 2024 r. nakładem wytwórni ANAKLASIS – marki Polskiego Wydawnictwa Muzycznego – ukazała się płyta LAETA MUNDUS, na której XV-wieczna polifonia i współczesny jazz splatają się w zupełnie nową harmonię sfer. Utwory zawarte w rękopisie Kras 52 stały się inspiracją dla kompozytora i skrzypka Adama Bałdycha, któremu w muzycznym mariażu dwóch światów partnerowali Ensemble Peregrina pod kierownictwem Agnieszki Budzińskiej-Bennett oraz klarnecista kontrabasowy Michał Górczyński.
Już od 20 marca 2025 r. „Kodeks Krasińskich” będzie można zakupić w stacjonarnej księgarni PWM, księgarniach internetowych: pwm.sklep.pl, alenuty.pl oraz dobrych księgarniach muzycznych w całym kraju.
Współorganizator Instytut Adama Mickiewicza. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Najczęściej czytane:
Jeden z najważniejszych polskich kompozytorów, którego muzyka grana jest w najsłynniejszych salach koncertowych i scenach operowych. Rozpoznawalny na całym świecie – w kręgach melomanów, ale również wśród fanów popkultury – jego dzieła pojawiają się w filmach, np. słynnym „Lśnieniu” Stanleya Kubricka. Mowa o Krzysztofie Pendereckim, którego barwne życie i twórczość opisała Dorota Szwarcman w najnowszej książce z serii „Małe Monografie”. Już dziś premiera publikacji wydanej nakładem Polskiego Wydawnictwa Muzycznego.
Konferencja zorganizowana przez Koło Naukowo-Artystyczne Kompozycji i Teorii Muzyki Akademii Muzycznej im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu odbyła się w dniach 12-13 maja 2026 roku. To wydarzenie, które od 2014 roku daje możliwość spotkania się i wymiany myśli dla studentów i badaczy, związanych z teorią muzyki, muzykologią i dyscyplinami pokrewnymi. Motyw przewodni tegorocznej edycji brzmiał: „W muzycznej symbiozie", co - jak zaznaczali organizatorzy - „podkreślało wielość perspektyw, współpracę twórczą oraz dialog pomiędzy różnymi obszarami sztuki i nauki”.
Narodowe Forum Muzyki im. W. Lutosławskiego we Wrocławiu wraz z partnerskimi lokalizacjami stały się przestrzenią eksperymentów artystycznych, spotkań twórców, premier, debat i działań redefiniujących współczesną muzyczność. Organizatorzy, reprezentowani przez Olgę Humeńczuk (dyrektorkę NFM) oraz Pawła Hendricha (dyrektora artystycznego Musica Polonica Nova), zaprosili odbiorców do odkrywania nowych perspektyw słuchowych – od intymnych doświadczeń po widowiskowe formy angażujące całe spektrum zmysłów.
Niczym Oscary w branży filmowej, nagrody Emmy w telewizyjnej, czy Tony Awards dla teatru, tak w branży eventowej najbardziej prestiżowe międzynarodowe wyróżnienie i najwyższy symbol doskonałości marketingu doświadczeń stanowią nagrody Global Eventex Awards. W tegorocznej edycji, spośród blisko półtora tysiąca zgłoszeń z całego świata to wyjątkowe wyróżnienie zdobyło Polskie Wydawnictwo Muzyczne. Pociąg Wypełniony Muzyką został nagrodzony w pięciu kategoriach!
W jubileuszowym roku setnej rocznicy urodzin Andrzeja Wajdy świat filmu spotyka się ze światem muzyki w wyjątkowym projekcie artystycznym REscoringWajda. Koncert przygotowany przez Chór Polskiego Radia – Lusławice odbędzie się w niedzielę 17 maja o godz. 13:00 w unikalnej przestrzeni Kopalni Soli "Wieliczka" (Komora Lill Górna).
„Strasznie fajny ten Moniuszko!” to spotkanie, podczas którego dzieci poznają życie i twórczość Stanisława Moniuszki poprzez muzyczne opowieści i wspólne zabawy. Zapraszamy grupy przeszkolne i wczesnoszkolne, dzieci w wieku 6 do 10 lat już, 1, 2 i 3 czerwca do kluboksięgarni UNA w Krakowie!
Fascynujące biografie, rozmowy o sztuce pianistycznej, interdyscyplinarna refleksja nad muzyką. W tym miesiącu aż cztery nowe publikacje zasilą ofertę wydawniczą Polskiego Wydawnictwa Muzycznego. Premierowe propozycje, przygotowane z myślą o melomanach, już niedługo pojawią się na księgarnianych półkach. Są wśród nich: Sekrety wielkich pianistów. Rozmowy z Peterem Feuchtwangerem Konrada Skolarskiego, Zygmunt Stojowski. Życie i muzyka Josepha A. Hertera, Penderecki Doroty Szwarcman, wreszcie Muzyczna myśl Lawrence’a Kramera.
Polskie Wydawnictwo Muzyczne i Kluboksięgarnia UNA zapraszają na wydarzenie poświęcone postaci Zygmunta Stojowskiego. 14 maja o godzinie 17.00 odbędzie się koncert Cracow Duo połączony z rozmową wokół premierowej książki Zygmunt Stojowski. Życie i muzyka Josepha A. Hertera. Wstęp wolny.
Polskie Wydawnictwo Muzyczne, jako partner Festiwalu, zaprasza do udziału w wydarzeniach tegorocznej edycji Musica Polonica Nova odbywającej się pod hasłem ZMYSŁY w dniach 14-17.05.2026 w Narodowym Forum Muzyki we Wrocławiu. Festiwal, ukazując najświeższe tendencje polskiej muzyki współczesnej, zagłębia się w zagadnienia tego jak dzisiaj odbiorcy słuchają muzyki – i jak muzyka może wykroczyć poza tradycyjne ramy percepcji.
To jeden z najstarszych zarówno w Polsce, jak i na świecie festiwali filmów dokumentalnych i krótkometrażowych. Tegoroczna, 66. edycja Krakowskiego Festiwalu Filmowego odbędzie się w kinach od 31 maja do 7 czerwca 2026 roku oraz od 5 czerwca do 19 czerwca online na KFF VOD. W ramach wydarzenia odbędą się dwie projekcje filmu „Bacewicz x Bomsori” oraz spotkanie z reżyserem Jakubem Piątkiem.
