Aktualności
Od pomysłu do transkrypcji. Rozmowa z Tomaszem Pozorskim o powstawaniu „ABC na altówkę”
2026-01-20
ABC na altówkę to transkrypcja cenionego podręcznika Skrzypcowe ABC Antoniego Cofalika. O okolicznościach powstania, procesie opracowania oraz znaczeniu tej publikacji dla środowiska pedagogicznego opowiada autor, altowiolista i pedagog, Tomasz Pozorski.
PWM: ABC na altówkę to sporządzona przez Pana transkrypcja Skrzypcowego ABC Antoniego Cofalika i jednocześnie pierwszy polski podręcznik do nauki gry na altówce dla początkujących. Co skłoniło Pana do opracowania tej publikacji?
Tomasz Pozorski: Najważniejszym powodem powstania transkrypcji była potrzeba wypełnienia poważnej luki w polskojęzycznych publikacjach wykorzystywanych do nauczania gry na altówce dla początkujących. Od momentu wprowadzenia do szkół muzycznych I stopnia tej specjalności, nauczyciele musieli posiłkować się obcymi wydawnictwami, improwizować własne rozwiązania. Brak jednolitego podręcznika ograniczał możliwości kształcenia i czynił je nieefektywnym.
Z jakich materiałów dydaktycznych korzystał Pan dotychczas podczas swojej pracy pedagogicznej z młodymi altowiolistami?
Przez lata poszukiwałem różnych rozwiązań. Stosowałem niemiecką szkołę gry na altówce Berty Volmer, częściowo szkołę gry Hansa Sitta, wybrane części serii „Viola Time” wydawnictwa Oxford University Press i inne, zależnie od wieku ucznia, cyklu nauczania czy potrzeb w danym roku szkolnym. Jednocześnie opracowywałem wybrane ćwiczenia szkoły rosyjskiej oraz niektóre ćwiczenia profesora Antoniego Cofalika.
Czy często nauczyciele gry na altówce korzystają z ćwiczeń zawartych w Skrzypcowym ABC Antoniego Cofalika?
Myślę, że wielu nauczycieli w Polsce od lat stosowało ten ceniony podręcznik, opracowując go według własnych potrzeb i możliwości. Tak samo jak inni, trudziłem się nad przepisywaniem materiału w programie nutowym. Uczniowie otrzymywali kartki z pojedynczymi ćwiczeniami, pozbawione szaty graficznej, nazw rozdziałów, opisów, wyjaśnień, bez świadomości poruszanej problematyki. Takie rozwiązanie było prowizoryczne, nie mogło pełnić roli podręcznika.
Jak doszło do pierwszej rozmowy z profesorem Cofalikiem i nawiązania współpracy z Polskim Wydawnictwem Muzycznym?
Sprawę opracowania Skrzypcowego ABC na altówkę po raz pierwszy poruszyłem w rozmowie z profesorem Cofalikiem podczas X Ogólnopolskiego Konkursu Skrzypcowego Pamięci Aleksandry Januszajtis w Gdańsku w 2019 roku. Profesor był jurorem konkursu. Pomysł transkrypcji przyjął pozytywnie i zachęcił mnie do pracy. Dzięki jego pomocy doszło do rozmowy z redaktorką Polskiego Wydawnictwa Muzycznego, panią Moniką Korus, i wciągnięcia przyszłej publikacji w plan wydawniczy.
Kiedy podjął Pan decyzję o ostatecznym kształcie przygotowywanej transkrypcji? Czy zakładał Pan ingerencje w materiał muzyczny Skrzypcowego ABC?
Początkowo uważałem, że prace nad pierwszym polskim podręcznikiem należy konsultować w szerszym gronie nauczycieli, wspólnie zastanowić się nad zmianami, wciągnąć większy wybór ćwiczeń, dopasować go do specyfiki instrumentu. Wspólnie z panią Korus rozważaliśmy zmianę szaty graficznej, zastanawialiśmy się nad odświeżeniem formuły. Pomysłów było wiele, jednak z biegiem czasu stało się dla mnie jasne, że Skrzypcowe ABC profesora Cofalika to zwięzła, konsekwentna, wyczerpująca i sprawdzona formuła, nie potrzebująca istotnych zmian – postanowiłem pracować nad transkrypcją, unikając dużych modyfikacji.
Porozmawiajmy o przebiegu prac. Jakie były kolejne etapy powstawania publikacji?
Po pozytywnej decyzji o planie wydania ABC na altówkę, powstał materiał roboczy, czyli wierna transkrypcja w kluczu altowym, przeniesiona o interwał kwinty. Dalsza praca przebiegała dwutorowo: z jednej strony zastanawiałem się nad poprawną adaptacją głosu solowego, z drugiej, nad opracowaniem akompaniamentu. Niestety, z powodu pandemii i innych niezależnych ode mnie czynników, praca nad podręcznikiem zwolniła. Szczerze mówiąc, był moment, w którym myślałem, że publikacja nigdy nie powstanie. Szczęśliwie, nie miałem racji.
Opracowującym partię fortepianu jest pianista Marian Benedyka. Czy pracowali Panowie nad tym materiałem wspólnie? Jakie czynniki należało wziąć pod uwagę?
Opracowanie akompaniamentu było szczególnie ważne. Przeniesienie oryginału o kwintę niżej zmieniło charakter melodii, kolorystykę, powodowało momentami zagłuszanie głosu solowego wolumenem fortepianu. W trakcie pracy należało wziąć pod uwagę wiele czynników, również takich jak dwa cykle nauczania – sześcioletni i czteroletni, rozmiary altówek, wybrzmienie na sali koncertowej, unikanie zbieżnych rejestrów obu instrumentów. Podczas wspólnych prób zastanawialiśmy się nad różnymi rozwiązaniami.
Jakie modyfikacje wprowadził Pan, dostosowując materiał muzyczny do specyfiki gry na altówce?
W głosie altówki korekty były niewielkie, wynikały z chęci lepszego wykorzystania struny C, wprowadzenia zmian po opracowaniu akompaniamentu, dostosowania rejestru, dodania elementu czytania nut w kluczu wiolinowym. Więcej modyfikacji należało wprowadzić w partii fortepianu. Nowością stał się podział podręcznika na dwie części.
Co sądzi Pan o przyszłości materiałów dydaktycznych dla altowiolistów po wydaniu tego podręcznika?
Myślę, że powstanie ABC na altówkę to ogromny krok naprzód w kształceniu przyszłych pokoleń. Życzyłbym sobie, aby podręcznik dał asumpt do powstawania kolejnych materiałów pedagogicznych czerpiących z doświadczenia polskich altowiolistów.
Czy ma Pan plany dotyczące powstania kolejnych publikacji na altówkę?
Z pewnością przyjdzie czas, w którym będę mógł wykorzystać zdobyte doświadczenie i przyczynić się do powstania kolejnych publikacji w Polskim Wydawnictwie Muzycznym. Teraz jednak zależy mi, aby ABC na altówkę trafiło do szkolnych bibliotek i plecaków, by nasza praca stała się wsparciem w edukacji i rozwoju młodych altowiolistów.
***
Pierwszą część ABC na altówkę można już znaleźć w księgarniach internetowych, m.in. pwm.sklep.pl, oraz dobrych księgarniach muzycznych w całym kraju.
W nadchodzących miesiącach ukaże się część druga podręcznika. Aby być na bieżąco z naszymi publikacjami, obserwuj konta Polskiego Wydawnictwa Muzycznego w mediach społecznościowych (Facebook, Instagram, X, LinkedIn, YouTube) oraz zaglądaj na stronę www.pwm.com.pl.
Najczęściej czytane:
Choć Władysław Żeleński jest niezwykle ważną postacią polskiej kultury, jego nazwisko kojarzone jest zazwyczaj z osobą syna – słynnego Tadeusza „Boya”. Z pomocą przychodzi Polskie Wydawnictwo Muzyczne, którego nakładem właśnie na półki księgarń trafia Żeleński – kieszonkowa publikacja z serii „Małe Monografie”, której Władysław jest bohaterem. Wyrazisty portret kompozytora nakreślili w pisarskim duecie Maciej i Jan Negreyowie. Premiera książki już dziś.
Nagrania kolejnych dziesięciu utworów akordeonowych Andrzeja Krzanowskiego z drugiego okresu jego twórczości (1979-1982) można usłyszeć na portalu poświęconym kompozytorowi oraz na kanale Fundacji imienia Andrzeja Krzanowskiego na YouTube. Jest to zapis koncertu TRYPTYK, który odbył się w Miejskim Domu Kultury w Czechowicach-Dziedzicach w październiku 2025 roku.
FIPADOC 2026 (Festival International Documentaire) to jeden z najważniejszych międzynarodowych festiwali poświęconych filmowi dokumentalnemu. Wydarzenie, odbywające się co roku we francuskim Biarritz, tradycyjnie zainauguruje kalendarz kluczowych światowych imprez dokumentalnych. W programie festiwalu znalazł się film „Bacewicz x Bomsori” w reżyserii Jakuba Piątka – premierowy pokaz filmu odbędzie się w niedzielę, 25 stycznia.
Z optymizmem witamy Nowy Rok wypatrując nadchodzących premier najnowszej muzyki polskiej. W styczniu po raz pierwszy zabrzmią utwory Alka Nowaka i Hanny Kulenty. Będzie można wysłuchać ich zarówno w kraju, jak i za granicą.
Kolędy, pastorałki, kantyczki… W ostatniej w tym roku odsłonie cyklu „Historia pewnego utworu” przyjrzymy się polskim pieśniom bożonarodzeniowym – od tych adaptowanych ze średniowiecznej hymnografii łacińskiej po niekonwencjonalne opracowania Witolda Lutosławskiego.
W niedzielny poranek 21 grudnia, chwilę przed godziną dziewiątą, z Krakowa wyruszył Pociąg Wypełniony Muzyką, inaugurując ogólnopolską akcję Polskiego Wydawnictwa Muzycznego. Jubileuszowy pociąg zakończył w wielkim stylu całoroczne obchody 80-lecia oficyny.
Od osiemdziesięciu lat Polskie Wydawnictwo Muzyczne wspiera rozwój polskiej kultury muzycznej na świecie. Jubileuszowy rok 2025 obfitował w huczne wydarzenia, premiery i projekty realizowane zarówno w kraju, jak i za granicą. Od nowych publikacji nutowych i książkowych, przez wydawnictwa płytowe i zasoby cyfrowe, po koncerty, edukację i międzynarodowe współprace – PWM z dumą podsumowuje dwanaście miesięcy intensywnej działalności.
Z początkiem nowego roku Polskie Wydawnictwo Muzyczne rozpocznie kolejny etap dynamicznego rozwoju, przenosząc swoje krakowskie biuro, mieszczące się od 1952 roku przy alei Krasińskiego 11a, do tymczasowego budynku K1, potocznie nazywanego „Błękitkiem” i znajdującego się przy alei Pokoju 1 (obok Ronda Grzegórzeckiego). W związku z planowanymi pracami księgarnia stacjonarna przy alei Krasińskiego 11a zostanie 23 grudnia czasowo zamknięta. Zachęcamy do zapoznania się z ofertą świątecznej wyprzedaży, która potrwa w księgarni przy alei Krasińskiego 11a od 19 do 23 grudnia. To znakomita okazja by skorzystać z wyjątkowych – bo sięgających 70%! – rabatów!
Nieukończony Koncert fortepianowy, niewydany mazurek, zniszczone Concertino... Kompozytorskie szkice Karola Szymanowskiego to cenne źródło dla muzykologów badających jego język muzyczny i proces twórczy – ale czy jest dla nich miejsce także w życiu koncertowym? W tej odsłonie cyklu „Historia pewnego utworu” przyjrzymy się nie pojedynczemu dziełu, lecz zbiorowi utworów – niedokończonych, nieznanych oraz zrekonstruowanych.
24 preludia i improwizacje na fortepian Piotra Orzechowskiego (aka Pianohooligan) to najnowsza publikacja nutowa Polskiego Wydawnictwa Muzycznego, przeznaczona dla średniozaawansowanych i zaawansowanych wykonawców. Zawarty w niej cykl utworów to zapis solowej praktyki improwizacyjnej oryginalnego i bezkompromisowego kompozytora oraz pianisty–wirtuoza.
