Aktualności
Instrument miesiąca: gitarowe rekomendacje Marka Nosala
2024-10-18
XIX Międzynarodowy Festiwal Śląska Jesień Gitarowa, który rozpocznie się w Tychach 20 października, będzie wielkim świętem muzyki na najwyższym poziomie artystycznym i o wyjątkowym rozmachu. To wyjątkowa okazja, by odkryć nieznane oblicza gitary, ukazane w nowych utworach współczesnych kompozytorów, a także w nietypowych konfiguracjach instrumentalnych.
Zestawienie utworów przeznaczonych na ten instrument, które łączą naszą Oficynę ze Śląską Jesienią Gitarową przygotował dla nas Marek Nosal – gitarzysta i pedagog, od 2015 roku dyrektor artystyczny tego Festiwalu oraz Konkursu im. Jana Edmunda Jurkowskiego w Tychach. Wśród rekomendacji znajdziecie zarówno utwory, które już w przyszłym tygodniu zabrzmią na Śląsku, jak i propozycje pedagogiczne, po które warto sięgnąć.
Aleksander Nowak, Koncert na gitarę w stroju osobliwym i orkiestrę kameralną
W związku z premierą Koncertu epizodycznego na gitarę, perkusję i orkiestrę smyczkową Aleksandra Nowaka, która będzie miała miejsce podczas tegorocznego festiwalu Śląska Jesień Gitarowa z udziałem Łukasza Kuropaczewskiego i AUKSO Orkiestry Kameralnej Miasta Tychy pod dyrekcją Marka Mosia, warto przypomnieć pierwszą tego typu kompozycję autorstwa tegoż kompozytora, mianowicie Koncert na gitarę w stroju osobliwym i orkiestrę kameralną z roku 2012. Utwór powstał również na zamówienie tyskiego festiwalu i został tam prawykonany przez orkiestrę AUKSO pod batutą swego szefa, natomiast w partii solowej miałem zaszczyt i przyjemność wystąpić osobiście. Utwór spotkał się z bardzo dobrym przyjęciem, nagranie live pierwszego wykonania opublikowane zostało na festiwalowym albumie CD „Śląska Jesień Gitarowa 2012”.
Tytułowa osobliwość to użycie w stroju gitary ćwierćtonów, co wiąże się z zamysłem kompozytora, aby myśli tematyczne zbudować z przeciwstawnych sobie, harmonicznie odległych materii dźwiękowych – jednej bardziej tradycyjnej, konsonansowej, drugiej dysonującej, wykorzystującej właśnie ćwierćtony. W kompozycji nie brak też odniesień do różnych muzycznych gatunków, w tym jazzu. Wszystko to czyni Koncert utworem kolorowym, intrygującym, zdecydowanie wartym poznania.
Joanna Wnuk-Nazarowa, Morze Śródziemne, żegnaj. Próba rekonstrukcji na 2 gitary i orkiestrę kameralną
Poznanie tej kompozycji było dla mnie niespodziewanym odkryciem w polskim repertuarze gitarowym czegoś nieznanego, a bardzo interesującego. Gdy dwa lata temu zostaliśmy z gitarzystą Jakubem Morozińskim zaproszeni do wykonania tego utworu w Filharmonii Śląskiej, czuliśmy ekscytację charakterystyczną dla spotkania z utworem nowym (utwór powstał w 1986 roku, ale nie był dotąd nagrany) i wymagającym szczególnej kreatywności, musieliśmy np. ustalić techniczne sposoby wykonania pewnych efektów brzmieniowych, a także specyficzne metody ich ćwiczenia w duecie. Praca nad utworem przyniosła nam wiele satysfakcji, został on również bardzo dobrze odebrany podczas koncertu. Kompozycja jest efektowna i atrakcyjna dla słuchaczy, m.in. dzięki elementom wirtuozowskim oraz odniesieniom do muzyki włoskiej, hiszpańskiej i greckiej. Można się o tym przekonać dzięki płycie CD JOANNA WNUK-NAZAROWA - IL TEMPO PASSA, na której znajduje się nagranie dokonane w grudniu zeszłego roku przeze mnie wspólnie z Jakubem Morozińskim, Śląską Orkiestrą Kameralną pod dyrekcją Yaroslava Shemeta.
.jpg)
fot. Aleksandra Lenard
Mikołaj Piotr Górecki, Arioso e furioso op. 39. Koncert na gitarę, orkiestrę smyczkową i perkusję
To także kompozycja, której powstanie i prawykonanie miałem okazję obserwować, gdyż została ona napisana na zamówienie festiwalu Śląska Jesień Gitarowa w roku 2014 i tam zaprezentowana po raz pierwszy z udziałem gitarzysty Łukasza Kuropaczewskiego i AUKSO Orkiestry Kameralnej Miasta Tychy pod niezrównaną dyrekcją maestro Marka Mosia. Utwór miał później wiele wykonań i nagrań, co samo w sobie może świadczyć o jego atrakcyjności dla wykonawców i publiczności. Osobiście również uważam, że jest to bardzo udana pozycja w repertuarze na gitarę i smyczki, i mam też nadzieję, że Mikołaj Górecki obdaruje nasze gitarowe środowisko jeszcze niejedną kompozycją.
Isaac Albéniz, Asturias op. 47
Jeden z największych przebojów gitarowych i jeden z tych utworów, dla których wielu młodym gitarzystom – i ja kiedyś należałem do tej grupy – po prostu chce się ćwiczyć na instrumencie. Wydanie Polskiego Wydawnictwa Muzycznego to opracowanie prof. Aliny Gruszki, osoby o nieocenionych zasługach dla polskiego środowiska gitarowego, a dla mnie osobiście wyjątkowej postaci – mojej Pani Profesor, pod której okiem kształciłem się przez osiem lat. Także z tych względów to dla mnie edycja szczególna godna wyróżnienia i polecenia.
Francisco Tárrega, Preludia i mazurki, zeszyt 1 i 2
Nie ma bardziej wdzięcznego repertuaru dla poznania bogactwa gitarowych niuansów barwowych i artykulacyjnych niż muzyka Francisco Tárregi, chyba że Fernando Sora. Tárrega doskonale znał możliwości gitary i z wielkim smakiem potrafił je wykorzystać w kompozycjach o szlachetnej prostocie i urokliwym blasku. To repertuar, który wykonywać można przez całe życie - od lat szkolnych po najbardziej dojrzałe - zawsze odkrywając coś nowego.
Stanisław Mroński, Łatwe utwory, zeszyt 1 i 2
W ostatnich dekadach polskie środowisko gitarowe zyskało wielu nowych twórców piszących na gitarę utwory przeznaczone dla uczniów szkół muzycznych obu stopni. To zjawisko wszystkim nam przynosi wiele radości i satysfakcji. Myślę jednak, że ciesząc się nowym, co rok znacznie wzbogacanym gitarowym repertuarem dydaktycznym, nie powinniśmy zapominać o wartościowych pozycjach tego typu, które pozostawiły nam poprzednie pokolenia kompozytorów. Takim twórcą, którego z pewnością należy ocalić od zapomnienia, jest Stanisław Mroński.
Dwa zeszyty Łatwych utworów przynoszą 33 miniatury, charakteryzujące się prostotą, wdziękiem i komunikatywnością, a także bardzo dobrym warsztatem kompozytorskim. Jednocześnie pozwalają one w przystępnej formie poznać tak istotne muzyczne zjawiska jak np. polifonia czy imitacja, a także stawiają przed młodym wykonawcą różnorodne, ale zawsze klarowne i konkretne, zadania wykonawcze. Jednym słowem Łatwe utwory Mrońskiego łączą przyjemne z pożytecznym.
***
Od 20-27 października gitara zabrzmi w różnorodnych zestawieniach: solo, w duecie, kwartecie, w połączeniu ze śpiewem i innymi instrumentami, a także jako instrument solowy z orkiestrą.Artyści światowej klasy, wirtuozi gitary klasycznej, brazylijskiej, jazzowej i flamenco, ukażą gitarę jako instrument uniwersalny, wykorzystywany w różnych stylach, w muzyce historycznej i współczesnej, poważnej i rozrywkowej. Natomiast dla wszystkich chcących wniknąć w tajniki gry na gitarze,Organizatorzy Śląskiej Jesieni Gitarowej przygotowali rozległą ofertę edukacyjna w postaci lekcji mistrzowskich, wykładów i wystaw. Z programem festiwalu można zapoznać się na stronie www.guitar.tychy.pl. Polskie Wydawnictwo Muzyczne jest partnerem wydarzenia.
***
Rekomendowane publikacje pochodzą z katalogu Polskiego Wydawnictwa Muzycznego. Możecie je znaleźć w naszym e-sklepie, w księgarni stacjonarnej w Krakowie i dobrych księgarniach muzycznych. W formie elektronicznej szukajcie na www.nkoda.com.
Marka Nosala usłyszycie na albumie IL TEMPO PASSA – JOANNA WNUK-NAZAROWA, wydanym przez ANAKLASIS w serii PORTRAITS.
Najczęściej czytane:
Kompozytorem miesiąca, którego dorobek i życiorys pragniemy naświetlić w czerwcu, jest Ludomir Różycki (1883–1953). Za sprawą sukcesów na polu muzyki scenicznej uznawany jest za najważniejszego polskiego autora oper po Moniuszce oraz za twórcę polskiego baletu narodowego. Ponadto walnie przyczynił się do rozwoju polskiej muzyki symfonicznej poprzez swe dzieła orkiestrowe. Muzykę Różyckiego chwalono przede wszystkim za bogatą inwencję melodyczną oraz bardzo kunsztowne operowanie brzmieniem aparatu orkiestrowego.
31 maja rozpoczęła się 66. edycja Krakowskiego Festiwalu Filmowego – jednego z najstarszych i najważniejszych festiwali filmów dokumentalnych i krótkometrażowych w Europie. Tegoroczna odsłona wydarzenia ponownie łączy świat filmu, muzyki i sztuki, a Polskie Wydawnictwo Muzyczne uczestniczy w festiwalu zarówno jako partner wydarzenia, jak i producent filmu zakwalifikowanego do prestiżowego Konkursu Polskiego.
W konkursie Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek na Najpiękniejsze Polskie Książki 2025, w którym Jury docenia m.in. koncepcję edytorską, nowatorskie opracowania graficzne, typograficzne i poziom artystyczny ilustracji, wyróżnienie w kategorii INNE (bibliofilskie, mapy, nuty itp.) zdobyła publikacja opracowana przez Agnieszkę Budzińską-Bennett i Marca Lewona – Kodeks Krasińskich. Edycja wykonawcza z esejami i komentarzem krytycznym.
Inspirujące pomysły, kreatywne narzędzia do pracy z dziećmi, solidna dawka wiedzy, przestrzeń do działań twórczych i najpiękniejsza polska muzyka – tak wyglądały warsztaty UMUZYKALNIAJ w Krakowie.
Jeden z najważniejszych polskich kompozytorów, którego muzyka grana jest w najsłynniejszych salach koncertowych i scenach operowych. Rozpoznawalny na całym świecie – w kręgach melomanów, ale również wśród fanów popkultury – jego dzieła pojawiają się w filmach, np. słynnym „Lśnieniu” Stanleya Kubricka. Mowa o Krzysztofie Pendereckim, którego barwne życie i twórczość opisała Dorota Szwarcman w najnowszej książce z serii „Małe Monografie”. Już dziś premiera publikacji wydanej nakładem Polskiego Wydawnictwa Muzycznego.
Konferencja zorganizowana przez Koło Naukowo-Artystyczne Kompozycji i Teorii Muzyki Akademii Muzycznej im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu odbyła się w dniach 12-13 maja 2026 roku. To wydarzenie, które od 2014 roku daje możliwość spotkania się i wymiany myśli dla studentów i badaczy, związanych z teorią muzyki, muzykologią i dyscyplinami pokrewnymi. Motyw przewodni tegorocznej edycji brzmiał: „W muzycznej symbiozie", co - jak zaznaczali organizatorzy - „podkreślało wielość perspektyw, współpracę twórczą oraz dialog pomiędzy różnymi obszarami sztuki i nauki”.
Narodowe Forum Muzyki im. W. Lutosławskiego we Wrocławiu wraz z partnerskimi lokalizacjami stały się przestrzenią eksperymentów artystycznych, spotkań twórców, premier, debat i działań redefiniujących współczesną muzyczność. Organizatorzy, reprezentowani przez Olgę Humeńczuk (dyrektorkę NFM) oraz Pawła Hendricha (dyrektora artystycznego Musica Polonica Nova), zaprosili odbiorców do odkrywania nowych perspektyw słuchowych – od intymnych doświadczeń po widowiskowe formy angażujące całe spektrum zmysłów.
Niczym Oscary w branży filmowej, nagrody Emmy w telewizyjnej, czy Tony Awards dla teatru, tak w branży eventowej najbardziej prestiżowe międzynarodowe wyróżnienie i najwyższy symbol doskonałości marketingu doświadczeń stanowią nagrody Global Eventex Awards. W tegorocznej edycji, spośród blisko półtora tysiąca zgłoszeń z całego świata to wyjątkowe wyróżnienie zdobyło Polskie Wydawnictwo Muzyczne. Pociąg Wypełniony Muzyką został nagrodzony w pięciu kategoriach!
W jubileuszowym roku setnej rocznicy urodzin Andrzeja Wajdy świat filmu spotyka się ze światem muzyki w wyjątkowym projekcie artystycznym REscoringWajda. Koncert przygotowany przez Chór Polskiego Radia – Lusławice odbędzie się w niedzielę 17 maja o godz. 13:00 w unikalnej przestrzeni Kopalni Soli "Wieliczka" (Komora Lill Górna).
„Strasznie fajny ten Moniuszko!” to spotkanie, podczas którego dzieci poznają życie i twórczość Stanisława Moniuszki poprzez muzyczne opowieści i wspólne zabawy. Zapraszamy grupy przeszkolne i wczesnoszkolne, dzieci w wieku 6 do 10 lat już, 1, 2 i 3 czerwca do kluboksięgarni UNA w Krakowie!
