Aktualności
Roman Statkowski w katalogu PWM – w 100. rocznicę śmierci
2025-11-12
12 listopada 2025 roku przypada setna rocznica śmierci Romana Statkowskiego – polskiego kompozytora nurtu późnoromantycznego i pedagoga, ucznia m.in. Władysława Żeleńskiego, Nikołaja Sołowiowa i Antona Rubinsteina, a (wedle niektórych źródeł) także Nikołaja Rimskiego-Korsakowa. Ciekawy wybór twórczości fortepianowej tego kompozytora, nową instrumentację jego opery Philaenis oraz album z jazzowymi impresjami inspirowanymi operą Maria można znaleźć w katalogu Polskiego Wydawnictwa Muzycznego.
Działalność Statkowskiego (1859-1925) przypada na schyłek romantyzmu oraz czas narodzin nowych postaw estetycznych zapowiadających modernizm; jego droga twórcza to interesujący przykład przemian zachodzących na przełomie epok. Obcowanie z muzyką późnoromantyczną w młodzieńczych latach kompozytora zaowocowało przejęciem przezeń tej estetyki; świadczy o tym m.in. harmonika oparta na rozszerzonym systemie dur-moll, dobór typowych gatunków dla tego czasu (np. mazurek, pieśń), czy też komponowanie utworów o charakterze narodowym i programowym. Uznanie dla Statkowskiego ze względu na wysoki poziom jego rzemiosła kompozytorskiego kilkakrotnie wyrażał zaprzyjaźniony z nim Karol Szymanowski.
W kręgu pianistyki Statkowskiego
Utwory fortepianowe Statkowskiego, niekiedy trudne technicznie, świadczą o dogłębnym rozumieniu problemów pianistycznych. Statkowski był urodzonym lirykiem; jego instrumentalne miniatury często utrzymane są w konwencji narodowych tańców polskich lub muzyki salonowej; cechuje je przejrzysta forma, „wykwintność” melodyki, pomysłowość w zakresie faktury, a także kolorystyka nawiązująca do Chopina, Rachmaninowa, czy nawet impresjonizmu. Interesujący wybór utworów fortepianowych kompozytora w opracowaniu Barbary Karaśkiewicz znajdziemy w fioletowej serii Strumento z katalogu PWM.
Trois mazurkas op. 2 powstały w czasie nauki Statkowskiego u Władysława Żeleńskiego, pod którego okiem studiował harmonię, kompozycję i kontrapunkt. To interesujący przykład stylistyki późnoromantycznej, w której odnaleźć można zarówno fascynację muzyką narodową, jak i wyraźne inspiracje twórczością Chopina, przy jednoczesnym wprowadzeniu nowego, autorskiego spojrzenia na gatunek. Pełne wyrazu kompozycje ukazują rozwój artystyczny młodego Statkowskiego, który już na tym etapie swojej twórczości przejawiał wyrafinowane podejście do formy i harmonii. Jest to swoisty pomost pomiędzy mazurkami Fryderyka Chopina a tymi komponowanymi w duchu XX-wiecznym przez Karola Szymanowskiego czy Romana Maciejewskiego.
Utrzymane w stylu brillant Deux valses op. 5 ukazują dwa odmienne podejścia do tanecznego prototypu i eksponują różne jego cechy. Pierwszy w zbiorze Valse flottante to typowy przykład kompozycji o charakterze wirtuozowskim. Z kolei w Valse caprice następuje odejście od charakterystycznych cech tanecznych na rzecz częstego eksponowania drugiej miary taktu. Tytułowy kapryśny charakter uzyskany zostaje dzięki rytmice (rytm punktowany, synkopy, akcenty) oraz częstym zmianom agogicznym.
Immortelles op. 19 cechuje poetyka instrumentalnej miniatury lirycznej. Każda z ośmiu miniatur to odrębna całość wnosząca do zbioru niepowtarzalny charakter i wyraz, osiągnięty dzięki zróżnicowaniu rozwiązań fakturalnych, ukazujących bogatą skalę możliwości dynamicznych i ekspresyjnych fortepianu. Tytuł zbioru można odczytać w kategoriach wyrażenia tego, co dla Statkowskiego w muzyce najważniejsze, tego co osobiste, ponadczasowe i wartościowe.
W przygotowaniu są także m.in.: Trois piecettes polonaises op. 9, Trois morceaux op. 12 oraz Idylles op. 18.
Od lewej: Karol Szymanowski, Henryk Opieński, Grzegorz Fitelberg, Józef Rosenzweig, Felicjan Szopski, Mieczysław Surzyński, Henryk Melcer-Szczawiński, Bolesław Domaniewski, Roman Statkowski oraz Adolf Gużewski. Fotografia wykonana w Warszawie w 1908 roku. Źródło: Polska Biblioteka Muzyczna.
Nowa orkiestracja…
Spod ręki Statkowskiego wyszły także dwie opery: Philaenis oraz Maria. Choć niektórzy badacze zarzucają im dramaturgiczną słabość libretta, oba dzieła spotkały się z bardzo życzliwym przyjęciem krytyków – między innymi ze względu na inwencję melodyczną kompozytora i wysoki poziom instrumentacji. Przenikające oba dzieła charakterystyczne motywy przewodnie oraz sposób kształtowania partii wokalnych przywodzą na myśl wagnerowski dramat muzyczny, natomiast dynamizowanie narracji zbliża je do symfonii Czajowskiego. Obie opery uzyskały I nagrody: Philaenis na międzynarodowym konkursie w Londynie (1903), zaś Maria na konkursie ogłoszonym przez Filharmonię Warszawską (1904).
Philaenis, mimo zdobycia lauru, nie miała szczęścia: w wyniku konkursu miała doczekać się prapremiery w londyńskim Covent Garden, jednak z powodu zatargów z organizatorami szansa ta bezpowrotnie przepadła, na długie lata pozostawiając kompozytorowi posmak gorzkiego zawodu. Premiera odbyła się rok później, 14 września 1904 r. w Teatrze Wielkim w Warszawie – z polskim librettem w przekładzie kompozytora. Później partytura zaginęła, podobnie zresztą jak większość polskiego tłumaczenia oryginalnego niemieckiego tekstu. Zachowały się natomiast dwie wersje wyciągu fortepianowego. Już w obecnym stuleciu nowej orkiestracji, która weszła do katalogu PWM, podjął się Krzysztof Słowiński – koncertowe prawykonanie nowej wersji pod kierunkiem Słowińskiego odbyło się 28 lipca 2024 roku w Filharmonii Krakowskiej, w ramach Festiwalu Muzyki Polskiej.
… i jazzowe reinterpretacje
Pianista i kompozytor Kuba Stankiewicz od lat bada wpływ polskiej przedwojennej muzyki filmowej na rozwój światowego jazzu. Owocami tych poszukiwań były udane albumy z muzyką Victora Younga, Bronisława Kapera oraz Henryka Warsa w autorskim opracowaniu pianisty. Wreszcie dotarł do źródeł – Young i Wars przyznawali się do przemożnego wpływu Romana Statkowskiego. Stankiewicz wziął na warsztat najsłynniejsze dzieło Statkowskiego – operę Maria (1906) i z jej motywów wysnuł romantyczną, ale i współczesną jazzową opowieść. Do współpracy Stankiewicz zaprosił Daniela Rotema (saksofon tenorowy i sopranowy), Darka Oleszkiewicza (kontrabas) i Tinę Raymond (perkusja). Album INSPIRED BY ROMAN STATKOWSKI ukazał się w pomarańczowej serii REVISIONS marki fonograficznej ANAKLASIS działającej pod auspicjami Polskiego Wydawnictwa Muzycznego.
Statkowski był także uznanym pedagogiem, przychylnym kompozytorskim eksperymentom podopiecznych. Do jego uczniów należeli: Piotr Perkowski, Helena Dorabialska, Mateusz Gliński, Alfred Gradstein, Michał Kondracki, Szymon Laks, Jerzy Lefeld, Jan Adam Maklakiewicz, Stanisław Nawrocki, Ilza Sternicka-Niekrasz, Bolesław Szabelski, Apolinary Szeluto, Kazimierz Wiłkomirski, Bolesław Woytowicz.
Sylwetkę i twórczość Romana Statkowskiego przybliża opracowane przez Barbarę Chmarę-Żaczkiewicz hasło biograficzne w Encyklopedii Muzycznej PWM; można je znaleźć w zasobach Polskiej Biblioteki Muzycznej.
Najczęściej czytane:
Krakowski Rynek Główny zyskał nową, wyjątkową przestrzeń. 23 kwietnia, w Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich, swoją działalność rozpoczęła UNA – Kluboksięgarnia Polskiego Wydawnictwa Muzycznego. Za nami cztery dni wypełnione najlepszą muzyką i wyśmienitą kawą.
Najważniejsze nagrody polskiego rynku fonograficznego powędrowały w ręce laureatów. Podczas Gali Muzyki Klasycznej Fryderyk Festiwal, która odbyła się 24 kwietnia w Narodowym Forum Muzyki we Wrocławiu, marka ANAKLASIS została nagrodzona statuetką za album LAETA MUNDUS.
Finał konkursu MP Power Awards® jest jednym z największych i najbardziej prestiżowych wydarzeń dla branży eventowej w Polsce. Podczas gali, która odbyła się 22 kwietnia w hotelu Sofitel Warsaw Victoria poznaliśmy laureatów 14. edycji konkursu – wśród zwycięzców jest Polskie Wydawnictwo Muzyczne.
Wszyscy słyszeli o Vivaldim. Włoski mistrz epoki baroku to jeden z najsłynniejszych i najpłodniejszych kompozytorów w dziejach muzyki europejskiej. Skomponował blisko 800 utworów, a cykl koncertów skrzypcowych „Cztery pory roku” stał się hitem wszech czasów, goszcząc w filmach, reklamach, mediach społecznościowych, a nawet w dzwonkach telefonicznych. Postać kompozytora postanowił przybliżyć Mateusz Borkowski w nowej na rynku publikacji Vivaldi, która właśnie dołącza do popularnej serii „Małe Monografie” wydawanej przez Polskie Wydawnictwo Muzyczne. Premiera książki już dziś
22 maja w Staromiejskim Centrum Kultury Młodzieży w Krakowie odbędzie się szkolenie „UMUZYKALNIAJ” – zapraszamy wszystkich, którzy na co dzień zajmują się rozwijaniem muzykalności dzieci i młodzieży. W programie znalazły się warsztaty z prowadzenia kreatywnych zabaw muzycznych, śpiewu oraz body percussion.
Otwieramy wyjątkową przestrzeń na kulturalnej mapie Krakowa. UNA – Kluboksięgarnia Polskiego Wydawnictwa Muzycznego – swoją działalność rozpocznie w Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich, 23 kwietnia. Spotkajmy się pod adresem Rynek Główny 36. Zaczynamy punktualnie o godz. 8:00. Do zobaczenia!
Polskie Wydawnictwo Muzyczne oraz Muzeum im. Anny i Jarosława Iwaszkiewiczów w Stawisku z ogromną przyjemnością zapraszają na spotkanie autorskie z Beatą Bolesławską-Lewandowską. Bohaterem rozmowy stanie się Zygmunt Mycielski – kompozytor, literat, wieloletni przyjaciel Iwaszkiewicza, jednocześnie bohater niedawno wydanej monografii Zygmunt Mycielski. Między muzyką a polityką. Publikacja ta stanie się punktem wyjścia do rozmowy, która odbędzie się 25 kwietnia 2026 r. o godz. 12:00 w urokliwych przestrzeniach posiadłości Iwaszkiewiczów.
PWM w ruchu – Pociąg Wypełniony Muzyką, będący pierwszą w Polsce odsłoną mobilnego festiwalu muzycznego i jednocześnie nieszablonowym wydarzeniem zorganizowanym z okazji jubileuszu 80-lecia Polskiego Wydawnictwa Muzycznego, uzyskał nominacje aż w trzech kategoriach: Event – promocja marki B2C, Event – jubileusz oraz Kampania zintegrowana z wykorzystaniem event marketingu. W konkursie oceniania jest jakość, kreacja, sposób realizacji i innowacyjność projektów w branży eventowej.
W dniu jubileuszu 90. urodzin Jerzego Maksymiuka mamy ogromną przyjemność ogłosić, iż jego bogata i różnorodna twórczość kompozytorska zostanie opublikowana przez Polskie Wydawnictwo Muzyczne. Do tej pory większość kompozycji maestro pozostawała w rękopisach, jednak dzięki nawiązaniu stałej współpracy z Oficyną sytuacja ta zacznie się stopniowo zmieniać.
Nowe kompozycje dwóch wybitnych kompozytorek: Elżbiety Sikory i Hanny Kulenty zabrzmią w tym miesiącu w Szczecinie i w Poznaniu. Obie twórczynie sięgnęły do formy koncertu instrumentalnego, komponując swoje utwory przede wszystkim z myślą o instrumentach dętych drewnianych. Elżbieta Sikora przedstawi trzy oblicza fletu, z kolei Hanna Kulenty przeciwstawi orkiestrze smyczkowej kwintet dęty w popularnym składzie: flet, obój, klarnet, fagot i waltornia.
