PWM

Szukaj
Zaawansowane
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
biuletyn informacji publicznej

Aktualności

Agata Zubel o „Chapter 13”

2016-01-18

Już jutro, 19 stycznia odbędzie się w Los Angeles premiera kolejnego utworu Agaty Zubel, Chapter 13. Serdecznie zapraszamy do przeczytania wywiadu, którego kompozytorka udzieliła tuż przed wyjazdem do USA.

 

W jakich okolicznościach powstał Pani najnowszy utwór, Chapter 13?

Jak to często bywa, nigdy nie wiadomo, które z wydarzeń z przeszłości zaważy niespodziewanie o losach tego czy innego pomysłu po latach. A ostatnie lata miałam dość pełne artystycznych kontaktów w Stanach Zjednoczonych. Dlatego mail z propozycją zamówienia od Los Angeles Philharmonic był nie tylko miły, ale miał też zapewne, jak to się mówi „wielu ojców”. Nie spotkałam się bowiem wcześniej z maestro Dudamelem, szefem tamtejszej filharmonii, ani jego zespołem, więc to raczej wynik ich obserwacji i rezonans moich poprzednich utworów. Rzecz jasna ucieszyła mnie proponowana obsada: sopran i zespół kameralny, która została z góry założona. Poza tym miałam pełną swobodę w wyborze tego, co i jak chciałam napisać.


Czy utwór powstał na jakąś specjalną okazję?

Chapter 13 zostanie wykonany podczas koncertu w ramach serii Green Umbrella, która prezentuje muzykę współczesną. Nie jest to festiwal, a seria koncertów, w ramach sezonu LA Philharmonic.

 

Co oznacza tytuł utworu Chapter 13 (rozdział trzynasty)?

Chodzi o trzynasty rozdział książki Mały Książę Antoine’a de Saint-Exupéry’ego, którego tekst wykorzystałam w utworze. Podobno idea i sama książka narodziła się właśnie w… Los Angeles, gdzie przebywał w roku 1941 Antoine de Saint-Exupéry. Od zawsze chciałam napisać utwór do tekstu Małego Księcia, więc gdy dostałam zamówienie właśnie z LA, postanowiłam wykorzystać ten zbieg okoliczności i nadać temu pragnieniu realny muzyczny kształt.

 

Mały Książę jest ważną dla Pani lekturą?

Pewnie jak większość z nas uwielbiam tę książkę, kojarzy mi się z dzieciństwem. Jest to bardzo wartościowa lektura, a jednocześnie – jako książka dla dzieci – jest przystępna dla każdego. Konfrontuje sposób postrzegania rzeczywistości przez dzieci i dorosłych, porusza tematy uniwersalne, prawdy, które nieraz my, dorośli, wykrzywiamy, a tu zostają nazwane językiem dziecka – prosto i pięknie.

 

Spośród wielu spotkań, które miały miejsce w czasie podróży Małego Księcia, wybrała pani akurat jedno – z Bankierem. Skąd taki wybór?

Tych rozmów jest w książce faktycznie bardzo wiele i wszystkie są wspaniałe. Ograniczony czas trwania utworu sprawił jednak, że mogłam wykorzystać tylko jeden rozdział. Szukałam takiego fragmentu, który stanowiłby najbardziej zamkniętą formę, możliwą do ujęcia w tak krótkim utworze. Zdecydowałam się właśnie na ten.

 

Czy wybór sceny przedstawiającej Bankiera liczącego gwiazdy można odczytywać jako przejaw krytyki społecznej?

Krytyka zawarta jest w samym tekście, przy czym ujęta jest w sposób bardzo delikatny. Przekaz książki jest prosty i porusza podstawowe problemy przyjaźni czy miłości. Dotyczy wartości, które powinniśmy pielęgnować, jednak cały czas nam się gubią i wymykają z rąk.

 

Jak wyglądają relacje tekstu do muzyki w tym utworze?

Starałam się odzwierciedlić tekst najprościej jak się da, jednak nie w sposób dosłowny. Mogą się wprawdzie pojawić efekty kojarzące się czy to z odgłosami liczenia, czy z pewnym rozmachem, przestrzenią charakterystyczną dla gwiazd. Nie chodzi jednak o ilustrację, a raczej o oddanie muzyką słowa, poezji języka, o przekazanie emocji.

 

W swojej partii wokalnej wypowiada Pani kwestie zarówno Małego Księcia, jak i Bankiera. Czy zróżnicowała Pani w jakiś muzyczny sposób charakter tych postaci?

Narracja w tym utworze jest bardzo linearna. Dzięki temu następujące po sobie kwestie tych dwóch postaci są dosyć czytelne. Obydwie partie nie są bardzo zróżnicowane, choć pewne elementy w akompaniamencie instrumentalnym starają się odzwierciedlać charakter Bankiera czy Małego Księcia. Nie chodzi tu jednak o czystą ilustracyjność.

 

Możemy spodziewać się w Pani wykonaniu dodatkowych elementów teatralnych, podkreślających treść utworu?

Zobaczymy (śmiech). Jesteśmy wciąż przed prawykonaniem, może jeszcze coś się ciekawego urodzi podczas prób? Pierwszy raz będę współpracowała z zespołem LA Phil New Music Group i jestem bardzo ciekawa tej współpracy.

 

Jak ukształtowała Pani partię wokalną w tym utworze?

Zazwyczaj w swoich utworach korzystam z amplifikacji – dzięki nagłośnieniu mogę stosować bardzo szeroką paletę efektów wokalnych, które inaczej nie przebiłyby się przez partie instrumentalne. W tym przypadku jednak zdecydowałam, że utwór będzie czysto akustyczny, co wymusza zupełnie inny sposób śpiewania. Można powiedzieć, że będę śpiewać „prawdziwym” sopranem: głosem podpartym i nośnym.

 

A w jaki sposób perkusja – po głosie drugi najważniejszy dla Pani instrument – kształtuje tę muzyczną narrację?

Jako była perkusistka zawsze traktuję ten instrument nieco przed innymi, to prawda. W tym utworze również zdarzają się momenty, w których perkusja pełni szczególną rolę. Wydaje mi się jednak, że wszystkie instrumenty na równi komentują narrację dzieła.

 

W utworze będziemy mieli do czynienia z przestrzennym rozmieszczeniem muzyków. W jakim celu?

To akurat może być nie lada wyzwanie w sali Walt Disney Concert Hall. Instrumenty stanowią niejako satelity w stosunku do partii wokalnej. Chciałam w ten sposób osiągnąć większą przestrzeń, oddać charakter planet, wśród których porusza się Mały Książę.

 

Użyła Pani jakichś interesujących efektów brzmieniowych, aby stworzyć wrażenie tej nieziemskiej kosmicznej przestrzeni?

Nawet jeśli używam nietypowych technik wykonawczych, zawsze staram się to robić w służbie danego nastroju, który chcę osiągnąć. W przypadku tego utworu np. harfa przestrojona jest o ćwierć tonu niżej w stosunku do innych instrumentów. Często gra ona jednocześnie z fortepianem, mając zbliżony materiał dźwiękowy. Nałożenie brzmienia tych dwóch instrumentów daje wtedy wrażenie honky-tonk piano. Jest też efekt nawiązujący do kasy, która liczy gwiazdy u Bankiera. Pojawia się w tym fragmencie trochę nietypowych artykulacji, jak „cmokanie” w partii oboju, wdmuchiwanie powietrza, czy gra col legno w smyczkach. Jednak najważniejsze jest, jaki daje to razem efekt końcowy i jak koloruje ten wspaniały tekst.

 

Czy Chapter 13 można odbierać jako utwór przeznaczony również dla dzieci?

Wydaje mi się, że ten utwór mógłby spełniać taką samą funkcję, jak tekst, na którym został oparty. Mały Książę jest przeznaczony zarówno dla dzieci, jak i dla dorosłych. Tekst, który wykorzystałam został przeze mnie tylko delikatnie muzycznie podkolorowany. Zależało mi na tym, żeby ten utwór nie był zbyt skomplikowany. Chciałam, żeby do słuchacza dotarło całe to opowiadanie o Małym Księciu, Bankierze i gwiazdach oraz wszystkie wartości, które z sobą niesie. Starałam się używać dosyć prostego języka muzycznego i na tyle prostych komunikatów, aby ta treść trafiała do słuchacza w sposób bezpośredni. Sądzę, że utwór w ten sam sposób może służyć zarówno starszym słuchaczom, jak i tym młodszym. Powiem więcej – chciałabym, aby słuchając Chapter 13, każdy odnalazł w sobie tyle dziecka, z jego szczerym i nie obciążonym postrzeganiem świata, na ile pozwala mu życiowe i muzyczne doświadczenie.

 

Rozmowę przeprowadził Krzysztof Stefański

Najczęściej czytane:

Stypendia projektu composer.pl przyznane!

Agata Zubel i Michał Moc – fundatorzy stypendiów kompozytorskich na Islandii ogłosili nazwiska dwóch pierwszych beneficjentów programu composer.pl. Pierwszymi rezydentami projektu będą Kamil Kruk oraz Andrzej Ojczenasz. Serdecznie gratulujemy!

Józef Świder sierpniowym KOMPOZYTOREM MIESIĄCA

Józef Świder – ceniony pedagog, kompozytor i pianista – to kolejny Artysta, który w sierpniu dołącza do grona naszych KOMPOZYTORÓW MIESIĄCA!

Podsumowanie drugiego sezonu TUTTI.pl

Koncertem Elbląskiej Orkiestry Kameralnej, podczas którego zabrzmią utwory Grażyny Bacewicz, Wojciecha Kilara i Pawła Łukaszewskiego, zamykamy dzisiaj drugi sezon TUTTI.pl – programu promującego wykonawstwo muzyki polskiej.

To był niezwykle ciekawy sezon, podczas którego ponadtrzystukrotnie wykonywane były utwory z oznaczeniem TUTTI.pl. Były to wykonania koncertowe, przedstawienia sceniczne, rejestracje płytowe i radiowe oraz streamingi i wykonania udostępniane przez internet.

Dariusz Przybylski lipcowym KOMPOZYTOREM MIESIĄCA

Dariusz Przybylski – kompozytor, organista, nauczyciel. Od lat realizuje siebie w tych trzech obszarach. Polskie Wydawnictwo Muzyczne z radością towarzyszy kompozytorowi w jego drodze twórczej. Katalog PWM konsekwentnie powiększa się o kolejne utwory Dariusza Przybylskiego.

Odszedł Bogusław Schaeffer

1 lipca 2019 roku odszedł Bogusław Schaeffer – „awangardysta awangardy”, ikona eksperymentów muzycznych i teatralnych. Jedna z najbardziej oryginalnych postaci polskiego życia muzycznego. 

Warsztaty arteterapeutyczne dla niezwykłych uczestników

Za nami wyjątkowe warsztaty dla niezwykłych podopiecznych. Blisko 100 dzieci wzięło udział w zorganizowanych przez Polskie Wydawnictwo Muzyczne warsztatach arteterapeutycznych dla dzieci z niepełnosprawnością intelektualną. Łącznie zrealizowano 20 godzin zajęć.

Prawykonanie „Missa” na baryton solo, chór mieszany i orkiestrę Mikołaja Góreckiego

W najbliższą niedzielę, 30 czerwca w ramach obchodów 450-lecia Unii Lubelskiej zabrzmi nowy, niewykonywany jeszcze utwór Mikołaja Góreckiego – Missa na baryton solo, chór mieszany i orkiestrę. Dzisiaj zdradzamy pierwsze o nim informacje.

Za nami recital Tomasza Koniecznego i premiera „Twarzy Wotana”

18 czerwca w Teatrze Wielkim im. Stanisława Moniuszki w Poznaniu odbył się recital Tomasza Koniecznego połączony z oficjalną premierą wywiadu-rzeki „Twarze Wotana”, jaki przeprowadził ze śpiewakiem Jacek Marczyński.

„Perpetuum stabile” Pawła Mykietyna – prawykonanie 16 czerwca w Hanowerze

Paweł Mykietyn przyzwyczaił ostatnio swoich melomanów do prawykonań utworów orkiestrowych. Tylko w bieżącym roku poznaliśmy dwa nowe koncerty kompozytora: skrzypcowy i wiolonczelowy. W najbliższą niedzielę, 16 czerwca w Hanowerze zostanie wykonany nowy, tym razem kameralny utwór Pawła Mykietyna: Perpetuum stabile na kwartet fortepianowy. Utwór wykona Flex Ensemble w składzie: Kana Sugimura (vn), Anna Szulc-Kapała (vla), Martha Bijlsma (vc), Johannes Nies (pf).