PWM

Szukaj
Zaawansowane
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
biuletyn informacji publicznej

Aktualności

Agata Zubel o „Chapter 13”

2016-01-18

Już jutro, 19 stycznia odbędzie się w Los Angeles premiera kolejnego utworu Agaty Zubel, Chapter 13. Serdecznie zapraszamy do przeczytania wywiadu, którego kompozytorka udzieliła tuż przed wyjazdem do USA.

 

W jakich okolicznościach powstał Pani najnowszy utwór, Chapter 13?

Jak to często bywa, nigdy nie wiadomo, które z wydarzeń z przeszłości zaważy niespodziewanie o losach tego czy innego pomysłu po latach. A ostatnie lata miałam dość pełne artystycznych kontaktów w Stanach Zjednoczonych. Dlatego mail z propozycją zamówienia od Los Angeles Philharmonic był nie tylko miły, ale miał też zapewne, jak to się mówi „wielu ojców”. Nie spotkałam się bowiem wcześniej z maestro Dudamelem, szefem tamtejszej filharmonii, ani jego zespołem, więc to raczej wynik ich obserwacji i rezonans moich poprzednich utworów. Rzecz jasna ucieszyła mnie proponowana obsada: sopran i zespół kameralny, która została z góry założona. Poza tym miałam pełną swobodę w wyborze tego, co i jak chciałam napisać.


Czy utwór powstał na jakąś specjalną okazję?

Chapter 13 zostanie wykonany podczas koncertu w ramach serii Green Umbrella, która prezentuje muzykę współczesną. Nie jest to festiwal, a seria koncertów, w ramach sezonu LA Philharmonic.

 

Co oznacza tytuł utworu Chapter 13 (rozdział trzynasty)?

Chodzi o trzynasty rozdział książki Mały Książę Antoine’a de Saint-Exupéry’ego, którego tekst wykorzystałam w utworze. Podobno idea i sama książka narodziła się właśnie w… Los Angeles, gdzie przebywał w roku 1941 Antoine de Saint-Exupéry. Od zawsze chciałam napisać utwór do tekstu Małego Księcia, więc gdy dostałam zamówienie właśnie z LA, postanowiłam wykorzystać ten zbieg okoliczności i nadać temu pragnieniu realny muzyczny kształt.

 

Mały Książę jest ważną dla Pani lekturą?

Pewnie jak większość z nas uwielbiam tę książkę, kojarzy mi się z dzieciństwem. Jest to bardzo wartościowa lektura, a jednocześnie – jako książka dla dzieci – jest przystępna dla każdego. Konfrontuje sposób postrzegania rzeczywistości przez dzieci i dorosłych, porusza tematy uniwersalne, prawdy, które nieraz my, dorośli, wykrzywiamy, a tu zostają nazwane językiem dziecka – prosto i pięknie.

 

Spośród wielu spotkań, które miały miejsce w czasie podróży Małego Księcia, wybrała pani akurat jedno – z Bankierem. Skąd taki wybór?

Tych rozmów jest w książce faktycznie bardzo wiele i wszystkie są wspaniałe. Ograniczony czas trwania utworu sprawił jednak, że mogłam wykorzystać tylko jeden rozdział. Szukałam takiego fragmentu, który stanowiłby najbardziej zamkniętą formę, możliwą do ujęcia w tak krótkim utworze. Zdecydowałam się właśnie na ten.

 

Czy wybór sceny przedstawiającej Bankiera liczącego gwiazdy można odczytywać jako przejaw krytyki społecznej?

Krytyka zawarta jest w samym tekście, przy czym ujęta jest w sposób bardzo delikatny. Przekaz książki jest prosty i porusza podstawowe problemy przyjaźni czy miłości. Dotyczy wartości, które powinniśmy pielęgnować, jednak cały czas nam się gubią i wymykają z rąk.

 

Jak wyglądają relacje tekstu do muzyki w tym utworze?

Starałam się odzwierciedlić tekst najprościej jak się da, jednak nie w sposób dosłowny. Mogą się wprawdzie pojawić efekty kojarzące się czy to z odgłosami liczenia, czy z pewnym rozmachem, przestrzenią charakterystyczną dla gwiazd. Nie chodzi jednak o ilustrację, a raczej o oddanie muzyką słowa, poezji języka, o przekazanie emocji.

 

W swojej partii wokalnej wypowiada Pani kwestie zarówno Małego Księcia, jak i Bankiera. Czy zróżnicowała Pani w jakiś muzyczny sposób charakter tych postaci?

Narracja w tym utworze jest bardzo linearna. Dzięki temu następujące po sobie kwestie tych dwóch postaci są dosyć czytelne. Obydwie partie nie są bardzo zróżnicowane, choć pewne elementy w akompaniamencie instrumentalnym starają się odzwierciedlać charakter Bankiera czy Małego Księcia. Nie chodzi tu jednak o czystą ilustracyjność.

 

Możemy spodziewać się w Pani wykonaniu dodatkowych elementów teatralnych, podkreślających treść utworu?

Zobaczymy (śmiech). Jesteśmy wciąż przed prawykonaniem, może jeszcze coś się ciekawego urodzi podczas prób? Pierwszy raz będę współpracowała z zespołem LA Phil New Music Group i jestem bardzo ciekawa tej współpracy.

 

Jak ukształtowała Pani partię wokalną w tym utworze?

Zazwyczaj w swoich utworach korzystam z amplifikacji – dzięki nagłośnieniu mogę stosować bardzo szeroką paletę efektów wokalnych, które inaczej nie przebiłyby się przez partie instrumentalne. W tym przypadku jednak zdecydowałam, że utwór będzie czysto akustyczny, co wymusza zupełnie inny sposób śpiewania. Można powiedzieć, że będę śpiewać „prawdziwym” sopranem: głosem podpartym i nośnym.

 

A w jaki sposób perkusja – po głosie drugi najważniejszy dla Pani instrument – kształtuje tę muzyczną narrację?

Jako była perkusistka zawsze traktuję ten instrument nieco przed innymi, to prawda. W tym utworze również zdarzają się momenty, w których perkusja pełni szczególną rolę. Wydaje mi się jednak, że wszystkie instrumenty na równi komentują narrację dzieła.

 

W utworze będziemy mieli do czynienia z przestrzennym rozmieszczeniem muzyków. W jakim celu?

To akurat może być nie lada wyzwanie w sali Walt Disney Concert Hall. Instrumenty stanowią niejako satelity w stosunku do partii wokalnej. Chciałam w ten sposób osiągnąć większą przestrzeń, oddać charakter planet, wśród których porusza się Mały Książę.

 

Użyła Pani jakichś interesujących efektów brzmieniowych, aby stworzyć wrażenie tej nieziemskiej kosmicznej przestrzeni?

Nawet jeśli używam nietypowych technik wykonawczych, zawsze staram się to robić w służbie danego nastroju, który chcę osiągnąć. W przypadku tego utworu np. harfa przestrojona jest o ćwierć tonu niżej w stosunku do innych instrumentów. Często gra ona jednocześnie z fortepianem, mając zbliżony materiał dźwiękowy. Nałożenie brzmienia tych dwóch instrumentów daje wtedy wrażenie honky-tonk piano. Jest też efekt nawiązujący do kasy, która liczy gwiazdy u Bankiera. Pojawia się w tym fragmencie trochę nietypowych artykulacji, jak „cmokanie” w partii oboju, wdmuchiwanie powietrza, czy gra col legno w smyczkach. Jednak najważniejsze jest, jaki daje to razem efekt końcowy i jak koloruje ten wspaniały tekst.

 

Czy Chapter 13 można odbierać jako utwór przeznaczony również dla dzieci?

Wydaje mi się, że ten utwór mógłby spełniać taką samą funkcję, jak tekst, na którym został oparty. Mały Książę jest przeznaczony zarówno dla dzieci, jak i dla dorosłych. Tekst, który wykorzystałam został przeze mnie tylko delikatnie muzycznie podkolorowany. Zależało mi na tym, żeby ten utwór nie był zbyt skomplikowany. Chciałam, żeby do słuchacza dotarło całe to opowiadanie o Małym Księciu, Bankierze i gwiazdach oraz wszystkie wartości, które z sobą niesie. Starałam się używać dosyć prostego języka muzycznego i na tyle prostych komunikatów, aby ta treść trafiała do słuchacza w sposób bezpośredni. Sądzę, że utwór w ten sam sposób może służyć zarówno starszym słuchaczom, jak i tym młodszym. Powiem więcej – chciałabym, aby słuchając Chapter 13, każdy odnalazł w sobie tyle dziecka, z jego szczerym i nie obciążonym postrzeganiem świata, na ile pozwala mu życiowe i muzyczne doświadczenie.

 

Rozmowę przeprowadził Krzysztof Stefański

Najczęściej czytane:

Nowa Rada Programowa PWM rozpoczyna swoją kadencję

Po zakończeniu 5-letniej kadencji Rady Programowej Polskiego Wydawnictwa Muzycznego Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego prof. dr hab. Piotr Gliński powołał przedstawicieli środowiska muzycznego do współpracy z PWM-em przez najbliższe 5 lat. W listopadzie doświadczeni muzykologowie i teoretycy muzyki, artyści-wykonawcy i menedżerowie kultury spotkali się w siedzibie Polskiego Wydawnictwa Muzycznego, by porozmawiać o planach, celach i oczekiwaniach związanych z rozwojem Oficyny. 
 

Kwartet Śląski i Lutosławski Piano Duo dla Zygmunta Krauzego

W tym roku niejedno wydarzenie wiązało się z Zygmuntem Krauzem. Trudno się dziwić – 60-lecie pracy twórczej obchodzi się raz w życiu. Zapraszamy na być może ostatni koncert w tym roku poświęcony jubilatowi, podczas którego Kwartet Śląski i Lutosławski Piano Duo prawykonają jego Tren pamięci Krzysztofa Pendereckiego. Polskie Wydawnictwo Muzyczne jest partnerem koncertu. 
 

Tadeusz Wielecki grudniowym KOMPOZYTOREM MIESIĄCA

W 2021 roku Polskie Wydawnictwo Muzyczne zwraca uwagę na kierunki i nurty w muzyce polskiej XX i XXI wieku, a także na ich twórczych reprezentantów – kompozytorów związanych z Oficyną. Ostatni miesiąc roku to zwrot w kierunku muzyki wykraczającej poza dźwięki ku multimediom, angażowaniu przestrzeni w utworach i performance’owi, a także spojrzenie na twórczość Tadeusza Wieleckiego.
 

Startuje III Wirtualna Akademia Smyczkowa

Stowarzyszenie Polskich Muzyków Kameralistów oraz partnerzy wydarzenia: Katedra Instrumentów Smyczkowych i Gitary AM im. F. Nowowiejskiego w Bydgoszczy, Zespół Szkół Muzycznych w Poznaniu zapraszają do udziału w III Wirtualnej Akademii Smyczkowej – konferencji w formule online. Polskie Wydawnictwo Muzycznej jest partnerem wydarzenia.

#Powtórkazmuzyki 11. Konstruktywizm

Przedostatni z naszych kalendarzowych wpisów w 2021 roku poświęcamy konstruktywizmowi. Na czym polega i gdzie na polskim podwórku muzycznym można go najlepiej usłyszeć?
 

Fantastyczne (i nie tylko) grudniowe prawykonania

To był rok ważnych postaci: oprócz Stanisława Lema, którego twórczość była inspiracją dla wielu współczesnych kompozytorów, jubileusz 60-lecia pracy artystycznej obchodził Zygmunt Krauze. W grudniu powrócimy jeszcze do obu tych wybitnych osobistości podczas koncertów. Przed nami prawykonanie Trenu Zygmunta Krauzego oraz inspirowanego twórczością Lema Koncertu fortepianowego Pawła Hendricha, ale też utworów Pawła Łukaszewskiego i Krzysztofa Wołka.
 

Cracow Duo: koncert na 20. urodziny zespołu

Muzyka potrafi połączyć na lata. Wiedzą o tym Jan Kalinowski i Marek Szlezer, którzy od 20 lat współtworzą Cracow Duo – jeden z najaktywniejszych zespołów promujących na świecie polską muzykę. Artyści zapraszają do wspólnego świętowania jubileuszu podczas koncertu 4 grudnia w Auli Florianka w Krakowie. Polskie Wydawnictwo Muzyczne jest partnerem wydarzenia.
 

Wyostrz słuch – ANAKLASIS świętuje drugie urodziny

„Łatwo doceniać muzykę współczesną, kiedy już staje się klasyką, ale po co zwlekać?” Wytwórnia ANAKLASIS kolejny rok zadaje to pytanie
i zachęca do zagłębienia się w zbiory polskiej muzyki współczesnej
z najwyższej półki.

PWM z Brązowym Medalem Honorowym za Zasługi dla Województwa Małopolskiego

Samorząd województwa małopolskiego jak co roku docenił tych, którzy swoją pracą i pasją zmieniają Małopolskę na lepsze. Uroczyste wręczenie nagród i medali zasłużonym dla lokalnej społeczności odbyło się w Filharmonii Krakowskiej 19 listopada. Z dumą informujemy o uhonorowaniu Polskiego Wydawnictwa Muzycznego Brązowym Medalem Honorowym za Zasługi dla Województwa Małopolskiego!
 

91. urodziny Jerzego Artysza

18 listopada obchodzimy 91. urodziny wybitnego pedagoga i śpiewaka - Jerzego Artysza. Naszemu wspaniałemu Barytonowi składamy najlepsze życzenia!