Aktualności
Karol Szymanowski bohaterem słuchowiska w reżyserii Mateusza Pakuły. Premiera radiowa już w czerwcu.
2025-05-26
Fascynujący bohater, śmiała koncepcja, wreszcie znakomita obsada aktorska – Król Narcyz to nieszablonowy format opowieści o najsłynniejszym kompozytorze muzyki polskiej początków XX wieku. Wspólna produkcja Polskiego Wydawnictwa Muzycznego i Radia Kraków zgromadziła cenionych realizatorów i aktorów teatralnych, którzy wykreowali świat Karola Szymanowskiego oraz jego bliskich. Emisja na antenie Radia Kraków w kolejne poniedziałki o godzinie 21.05, począwszy od 2 czerwca br.
Objęcie ogromu i wielowątkowości postaci Szymanowskiego w zaledwie pięciu radiowych odcinkach to nie lada wyzwanie. Podjął się go Mateusz Pakuła – uznany i wielokrotnie nagradzany pisarz, reżyser, autor kilkudziesięciu sztuk teatralnych, dramaturg, adaptator i twórca słuchowisk radiowych. Jego realizacja teatralna wyreżyserowana na podstawie własnej książki Jak nie zabiłem swojego ojca i jak bardzo tego żałuję została okrzyknięta najważniejszym spektaklem ostatnich sezonów i zdobyła do tej pory dwadzieścia pięć nagród – zespołowych i indywidualnych.
Pięć światów Karola Szymanowskiego
Inspiracją i tekstem źródłowym słuchowiska stał się dla Pakuły Uwodziciel. Rzecz o Karolu Szymanowskim – głośna książka Danuty Gwizdalanki, wydana przez Polskie Wydawnictwo Muzyczne w 2021 roku. Narrację skonstruował wokół pięciu tematów – pięciu światów kompozytora, znamiennych dla pełnego ukazania obrazu autora Króla Rogera. Król Narcyz to opowieść o muzyce, ale przede wszystkim o życiu Szymanowskiego. W radiowej opowieści otaczają go bliscy i przyjaciele, fanki i kochankowie, znajomi z Zakopanego. A wśród nich odnaleźć można największe postaci polskiej kultury: Witkacy, Iwaszkiewicz, Chwistek, Boy-Żeleński, Makuszyński.
Tytuł słuchowiska to ukłon w kierunku skomponowanego przez Szymanowskiego w 1915 roku Narcyza, należącego do zbioru Mity. Utwór wywarł silny wpływ na Pakule, towarzysząc mu podczas poznawania kompozytora i tworzenia scenariusza. Reżyser wspomina, że to właśnie w nim widzi esencję muzyki Szymanowskiego. Dzieło odnalazło się także w warstwie muzycznej słuchowiska, za którą odpowiedzialny jest Antonis Skolias – związany z teatrem kompozytor i producent muzyczny. Wykorzystując i przetwarzając utwory Szymanowskiego – w całościach, jak i we fragmentach – stworzył organiczne tło dla rozgrywającej się akcji.
Na wyróżnienie zasługuje obsada słuchowiska. W pięciu fabularyzowanych odcinkach zabrzmią głosy aż 16 aktorów wcielających się w historyczne postacie związane z Szymanowskim. W roli tytułowej wystąpi Szymon Czacki – aktor Narodowego Starego Teatru. Towarzyszyć mu będą aktorki i aktorzy Narodowego Starego Teatru, Teatru im. Słowackiego, Teatru Ludowego. Na antenę radiową powróci po ośmiu latach nieobecności Jan Peszek – w roli bliskiego Szymanowskiemu Jarosława Iwaszkiewicza będącego jednocześnie narratorem dzieła.
Na początku była książka
W publikacji Uwodziciel Danuta Gwizdalanka z detektywistycznym zacięciem przygląda się Szymanowskiemu. Sięga po bogatą korespondencję, liczne wspomnienia, dokumenty z epoki. Twórcę Harnasi przedstawia bez brązowienia, pokazując jego pełnokrwistość. Pisze o człowieku z wadami i zaletami, problemami i sukcesami, namiętnościami i antypatiami. Z książki wyłania się obraz człowieka świadomego swego geniuszu, przygniecionego tym, że wyprzedza swą epokę, wewnętrznie rozdartego zarówno ze względu na swą homoseksualność, jak i życie na krawędzi w bohemicznych miazmatach, kapryśnego i o niedopartym uroku równocześnie. Był kochany i wielbiony, lecz zawsze czuł niedosyt adoracji, ciągle skarżył się na swoje zdrowie i brak pieniędzy, a rozrzutnie szafował jednym i drugim.
KRÓL NARCYZ. SŁUCHOWISKO O KAROLU SZYMANOWSKIM NA PODSTAWIE KSIĄŻKI DANUTY GWIZDALANKI UWODZICIEL.
Scenariusz i reżyseria: Mateusz Pakuła
Adaptacje muzyczne i produkcja muzyczna: Antonis Skolias
W słuchowisku wystąpili:
SZYMANOWSKI – Szymon Czacki
IWASZKIEWICZ – Jan Peszek
WITKACY – Michał Majnicz
MAMUSIA – Anna Tomaszewska
KOCHANEK 1 (EDEK) – Łukasz Stawarczyk
KOCHANEK 2 (CUVELIER) – Piotr Franasowicz
KOCHANEK 3 (SPIESS) – Maciej Półtorak
GĄSIENICA-ROJ – Zuzanna Skolias-Pakuła
STRYJEŃSKA – Katarzyna Zawiślak-Dolny
CHWISTEK – Roman Gancarczyk
BOY – Piotr Pilitowski
KORNEL MAKUSZYŃSKI – Mateusz Janicki
SIOSTRZENICA – Anna Paruszyńska-Czacka
RUBINSTEIN – Daniel Malchar
ALINA – Wanda Skorny-Roszkowska
LEONIA – Martyna Krzysztofik
Realizacja radiowa: Grzegorz Dąbek
Opieka redakcyjna: Justyna Nowicka
Gdzie i kiedy słuchać? Na antenie Radia Kraków w każdy poniedziałek czerwca o godzinie 21.05.
Projekt dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Najczęściej czytane:
W jesień, wraz z wrześniowymi premierami najnowszej muzyki polskiej, wchodzimy ani zuchwale, ani lękliwie – zgodnie z mottem Gdańska. To właśnie w tym mieście zabrzmią pierwsze prawykonania. We wrześniu będziemy przysłuchiwać się nowym utworom polskich kompozytorów w Gdańsku, Warszawie i Walencji. Po raz pierwszy usłyszymy dzieła Tadeusza Wieleckiego, Lidii Zielińskiej, Krzysztofa Knittla i Agaty Zubel.
Morceau de concert op. 204 na róg i fortepian Marcelego Popławskiego to prawdopodobnie najwcześniejszy polski wirtuozowski utwór solowy na waltornię, a aktualny stan badań wskazuje, że być może nawet jest jedynym, jaki zachował się z tego okresu. Z adnotacji zamieszczonej na końcu rękopisu wynika, że kompozycja została ukończona 23 stycznia 1919 roku, podczas pobytu kompozytora w Żytomierzu.
We wrześniu spoglądamy na postać kompozytora miesiąca, którym jest Roman Statkowski (1859-1925). Jego droga twórcza to interesujący przykład przemian zachodzących na przełomie epok – schyłku romantyzmu i czasu narodzin nowych postaw estetycznych zapowiadających modernizm.
Polskie Wydawnictwo Muzyczne zaprasza nauczycieli szkół muzycznych na 23. Dzień Edukacji Muzycznej – wydarzenie, które na stałe wpisało się w kalendarz szkolny i akademicki polskiego środowiska muzycznego. Tegoroczny kongres odbędzie się 20 listopada 2026 roku w Zespole Szkół Muzycznych im. S. Moniuszki w Łodzi.
Trwają nagrania audio 200 utworów z katalogu Polskiego Wydawnictwa Muzycznego, w ramach projektu „Digitalizacja i udostępnianie cyfrowych zasobów Polskiego Wydawnictwa Muzycznego oraz Związku Kompozytorów Polskich”.
Od 1960 roku Fondation Prince Pierre de Monaco wspiera twórczość z zakresu muzyki, sztuk wizualnych i literatury, przyznając co trzy lata m.in. Prix de Composition Musicale za najnowsze dzieło muzyczne. Pośród nominowanych do nagrody w 2027 roku jest Grażyna Pstrokońska-Nawratil. Do nagrody wytypowano CalderaConcerto na akordeon i orkiestrę kameralną – jednoczęściowy koncert pełen energii, barw i ekspresji.
XII edycja Festiwalu Stolica Języka Polskiego za nami! W urokliwym otoczeniu szczebrzeszyńskiej przyrody publiczność poznała postać Zygmunta Mycielskiego – kompozytora, pisarza, krytyka muzycznego i działacza społecznego. Polskie Wydawnictwo Muzyczne było partnerem Festiwalu.
Już ponad 450 nowych haseł z Encyklopedii Muzycznej PWM udostępniono w tym roku do dyspozycji użytkowników w portalu Polska Biblioteka Muzyczna. Działanie to jest jedną z części zaplanowanej modernizacji i rozbudowy portalu w ramach projektu „Digitalizacja i udostępnianie cyfrowych zasobów Polskiego Wydawnictwa Muzycznego oraz Związku Kompozytorów Polskich”.
Zygmunt Mycielski (1907-1987), kompozytor miesiąca sierpnia, to wielobarwna postać polskiego życia kulturalnego XX wieku. Pamiętany przede wszystkim za swą spuściznę publicystyczną i działalność społeczną pozostawił po sobie szereg znakomitych kompozycji, które dziś odkrywane są na nowo.
Kompozycja close the box! na akordeon solo powstała dla Michaela Schwarzenbachera i festiwalu Carinthischer Sommer. Jej pierwowzorem jest open the box! – utwór obecny w repertuarze akordeonistów (m.in. Macieja Frąckiewicza) już od 2011 roku. W związku z przygotowaniami do wydania, kompozytorka postanowiła zrewidować utwór, szczególnie pod względem notacji.
