PWM

Szukaj
Zaawansowane
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
biuletyn informacji publicznej

Aktualności

Szymanowski w komplecie!

2014-10-23

 

Polskie Wydawnictwo Muzyczne zakończyło właśnie prace nad wydaniem źródłowo-krytycznym Dzieł Karola Szymanowskiego. Zastaliśmy Szymanowskiego pisanego – zostawiamy drukowanego – ze wzruszeniem powiedziała Teresa Chylińska, redaktor naukowy serii i jedna z najwybitniejszych znawczyń życia i twórczości Karola z Atmy.


Wraz z ukazaniem się partytury do opery Hagith, wydanie źródłowo-krytyczne Dzieł Karola Szymanowskiego zostało ukończone. Jest co świętować, bowiem jak powiedział redaktor naczelny PWM, dr Daniel Cichy: to zawsze jest wydarzenie, gdy kompozytor otrzymuje swoją spuściznę opracowaną w sposób najlepszy z możliwych, a więc z poszanowaniem każdego detalu kompozytorskiego zapisu. Karol Szymanowski jest drugim po Fryderyku Chopinie polskim kompozytorem, którego wszystkie dzieła zostały wydane. W innych krajach Europy ogromne serie wydawnicze obejmują całą spuściznę kompozytorską największych mistrzów, takich jak Bach, Mozart, Brahms czy Wagner. Publikowanie dzieł wszystkich kompozytora (zwanych niekiedy uroczyście po łacinie opera omnia) jest formą uznania, iż każdy zanotowany przez danego twórcę dźwięk posiada najwyższą wagę, a zatem należy go odnaleźć, ustalić jego autentyczność i utrwalić w postaci zapisu w najwyższym stopniu wiarygodnego – napisała Teresa Chylińska, redaktor naukowy edycji źródłowo-krytycznej Dzieł Karola Szymanowskiego. Wydanie wszystkich dzieł tego kompozytora obejmuje nie tylko kompozycje, lecz również jego korespondencję i pisma. Stworzony został także katalog tematyczny, a informacje zebrane podczas opracowywania wydań stały się częścią trzytomowej monografii kompozytora, pióra Teresy Chylińskiej. Dzieła wszystkie zostały wydane w dwóch wersjach językowych: polskiej (26 tomów) oraz niemiecko-angielskiej (17 woluminów), każdy tom serii posiada obszerny wstęp teoretyczno-krytyczny.
Od momentu rozpoczęcia prac nad wydaniem Dzieł Karola Szymanowskiego do dnia ukończenia serii minęło ponad pół wieku. Nad opracowaniem utworów kompozytora pracowało kilka pokoleń muzykologów. W czasie publikowania kolejnych tomów serii zmieniała się także technika edycji i drukowania nut, a niektóre rozwiązania drukarskie zostały stworzone specjalnie na potrzeby wydania kompozycji Szymanowskiego. Najważniejsza innowacja dokonała się jednak już w latach sześćdziesiątych, na samym początku pracy nad wydaniem dzieł kompozytora, a była to zmiana samego podejścia muzykologów do sposobu opracowywania materiału źródłowego. Droga ku wydaniu Dzieł Karola Szymanowskiego była naznaczona walką z dawnym sposobem myślenia o edytorstwie – powiedział prof. Mieczysław Tomaszewski, dawny redaktor naczelny i dyrektor PWM. – Myślenie to polegało na tym, żeby opracowywać utwór z myślą przede wszystkim o wygodzie współczesnego wykonawcy. W okresie gdy zaczynaliśmy prace nad dziełami Szymanowskiego przez europejskie środowisko wydawców muzycznych przeszedł ruch pod hasłem Urtextausgabe – czyli wydawnictwo źródłowe, [wykonane z dbałością o jak największą zgodność z oryginalnym zapisem stworzonym przez kompozytora].
Początki pracy nie były łatwe – nie tylko należało przekonać do nowej koncepcji zwolenników dawnego stylu wydawania publikacji nutowych, ale przede wszystkim stworzyć metodę i narzędzia opracowywania materiału źródłowego. Nikt z nas nie umiał robić żadnych „dzieł wszystkich”, żadnych edycji. Myśmy niczego nie umieli, a co gorzej – nie mieliśmy wzorców – wspomniała Teresa Chylińska. – Wydanie dzieł na przykład Bacha nie mogło służyć jako wzorcowy materiał, bo nie przystawało do tematu który podjęliśmy. To była przecież inna muzyka, inna stylistyka – nie mogliśmy przełożyć wypracowanych tam zasad na partyturę Szymanowskiego. Tak, że siadaliśmy i robiliśmy burzę mózgów, starając się znaleźć narzędzia.
Przy wydawaniu Dzieł Karola Szymanowskiego pojawiały się także inne trudności, np. związane z dostępnością materiałów źródłowych, które w ogromnej części znajdowały się za granicą (większość w posiadaniu wiedeńskiego Universal Edition), czy niejednoznaczności zapisu w samych rękopisach. Zdarzały się sytuacje deprymujące – jak wówczas, gdy na skutek zmiany w ochronie praw autorskich w 2007 roku utwory Szymanowskiego, które wówczas nie były już chronione, nagle wróciły pod opiekę Universal Edition, a PWM musiało na nowo rozpocząć prawne pertraktacje z tym wydawnictwem. Miały też miejsce wydarzenia zasługujące niemal na miano cudu – np. gdy po latach opracowywania Hagith na podstawie, jak się okazało – poważnie zniekształconej względem autografu, kopii, w archiwach Universalu niespodziewanie odnalazł się oryginalny rękopis Szymanowskiego.
Mimo licznych wyzwań i trudności seria została ukończona, z ogromnym pożytkiem dla muzykologów i muzyków. Wcześniej artyści nieraz musieli korzystać z kopii rękopiśmiennych, a te nie zawsze były dokładne i jednoznaczne – powiedział Andrzej Kosowski, były redaktor naczelny PWM, obecny dyrektor Instytutu Muzyki i Tańca. – W 2007 roku, czyli wcale nie tak dawno, kiedy jeszcze nie było wydania „I Symfonii” Szymanowskiego, Antoni Wit opowiadał mi, że gdy dostał nieopracowane nuty z PWM-u, nie bardzo wiedział jak się do tego przymierzyć i niektóre części utworu raz grał w dur, a raz w moll, żeby sprawdzić jak będzie lepiej brzmiało. Śpiewaczka Urszula Kryger uważa, że wydanie Dzieł Karola Szymanowskiego przyczyni się do częstszego wykonywania utworów tego kompozytora, a co za tym idzie – do większego upowszechnienia jego twórczości. Odnoszę wrażenie, że Karol Szymanowski jest kompozytorem bardziej znanym w świecie niż we własnej ojczyźnie. „Pieśni Miłosne Hafiza”, które wykonuję na jubileuszowym koncercie dzisiejszego wieczoru, śpiewam w Polsce po raz pierwszy. Wcześniej śpiewałam je w Francji, w Belgii, ale w Polsce – nie. Obudźmy się więc i grajmy Karola Szymanowskiego! To jest jeden z naszych wielkich twórców, którym możemy bez żadnych kompleksów pochwalić się przed światem! – apeluje artystka.
Zakończenie wydania Dzieł nie oznacza bynajmniej końca badań nad twórczością Karola Szymanowskiego. Te szczegółowo opracowane wydania będą stanowić nie tylko mocną podstawę dla dalszych prac muzykologów – inspirowanych już przez inne metody badawcze, ale nade wszystko pozwolą jeszcze lepiej zaznaczać muzykę Karola z Atmy na koncertowych estradach i operowych scenach.

Maria Napieraj

Najczęściej czytane:

PWM na Warszawskich Targach Książki

Już w najbliższy czwartek po raz kolejny spotkamy się na wielkim święcie literatury – Warszawskich Targach Książki!

Tomasz Konieczny Preludium premierowe: Moniuszki Śpiewnik Symfoniczny

Po sukcesie w Metropolitan Opera, 6 czerwca, Tomasz Konieczny wystąpi na scenie Teatru Wielkiego - Opery Narodowej, wykonując najsłynniejsze pieśni Moniuszki w wersji symfonicznej. To jedyny koncert w Roku Moniuszki z takim programem!

Niezwykłe warsztaty dla niezwykłych dzieci

Po raz pierwszy w historii Polskie Wydawnictwo Muzyczne organizuje warsztaty arteterapeutyczne dla dzieci z niepełnosprawnością intelektualną. Mając na uwadze chęć wyjścia naprzeciw potrzebom dzieci posiadających specjalne potrzeby edukacyjne, PWM organizuje warsztaty muzyczne w oparciu o twórczość i postać Stanisława Moniuszki. 

Nowy kwartet Eugeniusza Knapika dla Kwartetu Śląskiego

25 maja, podczas koncertu na jubileusz 40-lecia działalności Kwartetu Śląskiego, zostanie wykonany napisany specjalnie na tę okazję i dedykowany zespołowi II Kwartet smyczkowy Eugeniusza Knapika.

Scoring4Polish Directors pod patronatem PWM za nami!

W repertuarze wczorajszego koncertu znalazły się utwory polskich kompozytorów, a wśród nich m.in. utwory Wojciecha Kilara, które znajdują się w katalogu Polskiego Wydawenictwa Muzycznego.

„Obrazy muzyki. Muzyka w obrazach” – majówka w NOSPR


Portrety polskich kompozytorów w obiektywie Bartka Barczyka można zobaczyć w kolejnej z 11 lokalizacji. Tym razem czas na NOSPR, gdzie fotografie eksponowane będą do końca maja. 

PWM partnerem 12. Festiwalu Muzyki Filmowej w Krakowie

Trzy, dwa, jeden… AKCJA! 12. Festiwal Muzyki Filmowej w Krakowie rusza pełną parą. Przed nami niesamowite emocje, wzruszenia i występy światowej klasy gwiazd muzyki – nie tylko filmowej. Nie zabraknie również działań Polskiego Wydawnictwa Muzycznego, które w tym roku zostało partnerem tego święta muzyki. 

Andrzej Ojczenasz zwycięzcą 5. Konkursu im. Krzysztofa Pendereckiego

5. Konkurs Kompozytorski im. Krzysztofa Pendereckiego odbył się w ramach 9.NDI Sopot Classic.
 

Utwór Sławomira Kupczaka jedną z polskich propozycji na 66. Trybunę Kompozytorów

Polskie Radio podało propozycje utworów na 66. Międzynarodową Trybunę Kompozytorów (International Rostrum of Composers). Jedną z nich jest utwór kompozytora związanego z Polskim Wydawnictwem Muzycznym, Sławomira Kupczaka.

10. Międzynarodowy Konkurs Wokalny im. Stanisława Moniuszki zakończony

Znamy laureatów 10. Międzynarodowego Konkursu Wokalnego im. Stanisława Moniuszki. Wygrała Maria Motolygina z Rosji. Nagrodę Polskiego Wydawnictwa Muzycznego za najpiękniejsze wykonanie pieśni polskiej XX/XXI wieku otrzymała Alina Adamski.