2017-11-29

Był jednym z najwybitniejszych polskich kompozytorów XX wieku, postrzegano go nawet jako następcę Karola Szymanowskiego – tak patrzymy dziś na postać Romana Palestra, twórcy w Polsce wciąż niestety małego znanego. Dziś na Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chopina w Warszawie rozpocznie się Ogólnopolska Konferencja „Słuch absolutny Romana Palestra”. W wydarzeniu wezmą udział znakomici muzykolodzy z polskich i zagranicznych ośrodków, a także artyści – wykonawcy dzieł kompozytora. 

W programie konferencji obok referatów omawiających różne elementy twórczości i biografii Palestra znajdą się także dyskusje panelowe dotyczące praktyki wykonawczej, warsztaty z udziałem wiodącego europejskiego kwartetu Apollon Musagete poświęcone kwartetom smyczkowym kompozytora, a także koncerty kameralne z jego utworami. Konferencja potrwa do 2 grudnia. Szczegółowy program można znaleźć na stronie UMFC.

Droga twórcza Romana Palestra została boleśnie naznaczona przez historię – najpierw przez II wojnę światową, później – emigrację, która spowodowała wymazanie jego muzyki z obiegu na 30 lat. Twórczość Palestra imponuje wszechstronnością gatunków muzycznych i bogactwem skali ekspresyjnej. Witalność, żywiołowość rytmu i wyrazistość barw orkiestrowych cechuje jego wczesne utwory inspirowane folklorem (Taniec z Osmołody, balet Pieśń o ziemi). W klasycyzujących formach z lat 30. i 40. dominuje konstruktywizm, linearyzm w kształtowaniu przebiegu, harmonika oscylująca na granicach tonalności. Jednocześnie utwory z okresu wojennego i powojennego odznaczają się pogłębioną emocjonalnością. Najbardziej charakterystycznym dla tego okresu utworem jest II Symfonia, która została po wojnie wykonana na festiwalu UNESCO w Paryżu, Requiem na cztery głosy solo, chór i orkiestrę, powstałe tuż po wojnie, a poświęcone pamięci przyjaciół, którzy zginęli podczas walk o Warszawę. Istotne miejsce w późniejszej twórczości Palestra zajmują także m.in. Wiersze do słów Miłosza, Listy do Matki Koncert na altówkę, dwie monumentalne Sonaty i dalsze cykle fortepianowe, Te Deum na trzy chóry i zespół instrumentalny, a także V Symfonia uznawana za swego rodzaju punkt szczytowy w rozwoju drogi twórczej artysty.

Z okazji przypadającej w tym roku 110. rocznicy urodzin kompozytora Biblioteka i Fundacja Uniwersytetu Warszawskiego we współpracy ze Związkiem Kompozytorów Polskich i Polskim Centrum Informacji Muzycznej realizuje projekt uczczenia postaci i dzieła wielkiego kompozytora. Jednym z jego elementów jest m.in specjalny portal informacyjny online poświęcony Palestrowi, nagrania płytowe utworów kompozytora, a także książka Słuch absolutny. Niedokończona autobiografia i listy wybrane, która ukaże się w styczniu 2018 roku nakładem PWM. Pierwszą część publikacji stanowi opowieść kompozytora o sobie samym – siedem rozdziałów nieukończonej autobiografii Palestra, którą opatrzył tytułem Słuch absolutny. Autobiografię tę dopełniają Fragmenty wspomnień z lat 1939–1945, spisane w 1980 roku, w których dominują opisy kompozycji powstałych w czasie okupacji oraz listy Palestra z lat 1940–1945 do rodziny Przypkowskich z Jędrzejowa, ukazujące realia codziennego życia w latach wojny i okupacji nazistowskiej. Publikację otwiera eseistyczny wstęp wybitnej znawczyni twórczości kompozytora, prof. Zofii Helman, która jest jednocześnie autorką opracowania i komentarzy książki.

Przypominając sylwetkę tego wybitnego twórcy, gorąco zachęcamy do odkrywania jego twórczości!