2022-04-15

Wykształcił pokolenia skrzypków. Jak mało kto zna trudności, z jakimi mierzą się młodzi adepci sztuki muzycznej i ma sposoby, jak im zaradzić. Jednak mało brakowało, a wcale skrzypkiem by nie został. Jak wyglądała muzyczna droga kwietniowego kompozytora miesiąca – Antoniego Cofalika? 
 

Pokochałem skrzypce – tak Antoni Cofalik zatytułował swoją muzyczną autobiografię. I rzeczywiście, to człowiek, który cały życie poświęcił temu instrumentowi: jako wykonawca, pedagog i kompozytor. Wielokrotnie nagradzany i nagrywany skrzypek, współtwórca i członek Tria Krakowskiego, z którym przez dziesięciolecia koncertował w całej Europie i poza kontynentem, autor cenionych publikacji, podróżnik, pasjonat sztuki i architektury. 

Wychował się w domu wypełnionym dźwiękiem. Choć żadne z jego rodziców nie było zawodowymi muzykami, oboje potrafili grać na wysokim poziomie. Cofalik wspomina, że od dziecka fascynowała go barwa skrzypiec i gdy tylko usłyszał je w radiu, czasem przez całe godziny nie sposób było oderwać go od odbiornika. Uwielbiał też jeździć na nartach, przejawiał talenty plastyczne oraz interesował się teatrem. Wszystko to jednak zeszło na drugi plan, gdy otrzymał wymarzone skrzypce. A stało się to dość późno. Cofalik miał wówczas 11 lat i wiedział, że jest sporo do nadrobienia. Początkowo nie miał szczęścia do nauczycieli – trafiał do zbyt niedoświadczonych lub zblazowanych. Wkrótce jednak znalazł się pod dobrą opiekę i jego talent rozkwitł. 

Jako dojrzały artysta, wykładowca i wykonawca, coraz bardziej świadomy braków w dostępnej literaturze skrzypcowej, zaczął te luki wypełniać – na różne sposoby. Dla najmłodszych stworzył barwne podręczniki do nauki gry (Skrzypcowe ABC), dla bardziej zaawansowanych opracowywał nowe wydania utworów zapomnianych. Zaczął też pisać własną muzykę, co – choć nie znajdowało się w centrum jego działalności – przychodziło mu z ogromną łatwością.
 

Stworzenie pierwszej kompozycji zaproponowała mu Janina Garścia. Cofalik w kilka chwil nakreślił koncepcję całości, a pierwsze nuty stawiał już w pociągu w drodze powrotnej ze spotkania. Tak powstała Ptaszarnia, cykl trzech ilustracyjnych skrzypcowych miniatur Cofalika z fortepianowym akompaniamentem Garści. Każdy z utworów rozbudza muzyczną wyobraźnię i jednocześnie, jak gdyby mimochodem, zahacza o inny problem techniczny. W pierwszym utworze niemal słyszymy jak tytułowe Wróble radośnie podskakują wraz ze smyczkiem na lekkich motywach i flażoletach. Później przestrzeń wypełniają liryczne tryle i nostalgiczny śpiew Słowika, zaś na koniec, wśród pogodnych barw i ruchliwej faktury, wybrzmiewa rytmiczne nawoływanie Kukułki.
 

Taka formuła komponowania świetnie się przyjęła i Cofalik stworzył później inne cykle z muzycznymi portretami zwierząt w zoo i cyrkowych postaci, zapraszając do napisania akompaniamentu Romualda Twardowskiego i Józefa Rychlika. Z powodzeniem pisał też na skrzypce solo. Niektóre z jego prostych i przyjemnych utworków weszły w skład Skrzypcowego ABC. Inne, trudniejsze i wirtuozowskie Etiudy-Kaprysy, stanowią studia polifonii, gry détaché czy zmiany pozycji, przy czym – jak pisała Kaja Danczowska – „nie znudzą nikogo […]. Są to krótkie, pełne uroku, prawdziwie skrzypcowe arcydziełka”. Wyjątkową propozycję stanowi również zbiór Kolęd i pastorałek. Znane każdemu melodie znalazły tam świeże, wirtuozowskie opracowanie, które jednocześnie podkreśla skryte w nich tradycyjne piękno.

Urokliwe miniatury zawarte w Ptaszarni można wykonać wraz z con.sol.lą – aplikacją Polskiego Wydawnictwa Muzycznego. To łatwe w obsłudze narzędzie jest nieocenioną pomocą w przygotowaniu zarówno solisty, jak i akompaniatora. Możliwość wyciszenia wybranego głosu umożliwia przygotowanie do ćwiczenia w duecie, co z pewnością skróci czas potrzebny na dopracowanie utworu oraz podniesie jakość wykonania, dając satysfakcję i radość z interpretacji.
 

Przypominamy, że materiały nutowe można znaleźć także w aplikacji nkoda. Są tam dostępne nie tylko autorskie utwory Antoniego Cofaika, jak i opracowania znanych i grywanych kompozycji. Wystarczy kilka kliknięć, by mieć dostęp do całej gamy utworów Kompozytora miesiąca i innych twórców związanych z Polskim Wydawnictwem Muzycznym. 
 

Autorką artykułu o Antonim Cofaliku jest Karolina Dąbek.