Aktualności
Od pomysłu do transkrypcji. Rozmowa z Tomaszem Pozorskim o powstawaniu „ABC na altówkę”
2026-01-20
ABC na altówkę to transkrypcja cenionego podręcznika Skrzypcowe ABC Antoniego Cofalika. O okolicznościach powstania, procesie opracowania oraz znaczeniu tej publikacji dla środowiska pedagogicznego opowiada autor, altowiolista i pedagog, Tomasz Pozorski.
PWM: ABC na altówkę to sporządzona przez Pana transkrypcja Skrzypcowego ABC Antoniego Cofalika i jednocześnie pierwszy polski podręcznik do nauki gry na altówce dla początkujących. Co skłoniło Pana do opracowania tej publikacji?
Tomasz Pozorski: Najważniejszym powodem powstania transkrypcji była potrzeba wypełnienia poważnej luki w polskojęzycznych publikacjach wykorzystywanych do nauczania gry na altówce dla początkujących. Od momentu wprowadzenia do szkół muzycznych I stopnia tej specjalności, nauczyciele musieli posiłkować się obcymi wydawnictwami, improwizować własne rozwiązania. Brak jednolitego podręcznika ograniczał możliwości kształcenia i czynił je nieefektywnym.
Z jakich materiałów dydaktycznych korzystał Pan dotychczas podczas swojej pracy pedagogicznej z młodymi altowiolistami?
Przez lata poszukiwałem różnych rozwiązań. Stosowałem niemiecką szkołę gry na altówce Berty Volmer, częściowo szkołę gry Hansa Sitta, wybrane części serii „Viola Time” wydawnictwa Oxford University Press i inne, zależnie od wieku ucznia, cyklu nauczania czy potrzeb w danym roku szkolnym. Jednocześnie opracowywałem wybrane ćwiczenia szkoły rosyjskiej oraz niektóre ćwiczenia profesora Antoniego Cofalika.
Czy często nauczyciele gry na altówce korzystają z ćwiczeń zawartych w Skrzypcowym ABC Antoniego Cofalika?
Myślę, że wielu nauczycieli w Polsce od lat stosowało ten ceniony podręcznik, opracowując go według własnych potrzeb i możliwości. Tak samo jak inni, trudziłem się nad przepisywaniem materiału w programie nutowym. Uczniowie otrzymywali kartki z pojedynczymi ćwiczeniami, pozbawione szaty graficznej, nazw rozdziałów, opisów, wyjaśnień, bez świadomości poruszanej problematyki. Takie rozwiązanie było prowizoryczne, nie mogło pełnić roli podręcznika.
Jak doszło do pierwszej rozmowy z profesorem Cofalikiem i nawiązania współpracy z Polskim Wydawnictwem Muzycznym?
Sprawę opracowania Skrzypcowego ABC na altówkę po raz pierwszy poruszyłem w rozmowie z profesorem Cofalikiem podczas X Ogólnopolskiego Konkursu Skrzypcowego Pamięci Aleksandry Januszajtis w Gdańsku w 2019 roku. Profesor był jurorem konkursu. Pomysł transkrypcji przyjął pozytywnie i zachęcił mnie do pracy. Dzięki jego pomocy doszło do rozmowy z redaktorką Polskiego Wydawnictwa Muzycznego, panią Moniką Korus, i wciągnięcia przyszłej publikacji w plan wydawniczy.
Kiedy podjął Pan decyzję o ostatecznym kształcie przygotowywanej transkrypcji? Czy zakładał Pan ingerencje w materiał muzyczny Skrzypcowego ABC?
Początkowo uważałem, że prace nad pierwszym polskim podręcznikiem należy konsultować w szerszym gronie nauczycieli, wspólnie zastanowić się nad zmianami, wciągnąć większy wybór ćwiczeń, dopasować go do specyfiki instrumentu. Wspólnie z panią Korus rozważaliśmy zmianę szaty graficznej, zastanawialiśmy się nad odświeżeniem formuły. Pomysłów było wiele, jednak z biegiem czasu stało się dla mnie jasne, że Skrzypcowe ABC profesora Cofalika to zwięzła, konsekwentna, wyczerpująca i sprawdzona formuła, nie potrzebująca istotnych zmian – postanowiłem pracować nad transkrypcją, unikając dużych modyfikacji.
Porozmawiajmy o przebiegu prac. Jakie były kolejne etapy powstawania publikacji?
Po pozytywnej decyzji o planie wydania ABC na altówkę, powstał materiał roboczy, czyli wierna transkrypcja w kluczu altowym, przeniesiona o interwał kwinty. Dalsza praca przebiegała dwutorowo: z jednej strony zastanawiałem się nad poprawną adaptacją głosu solowego, z drugiej, nad opracowaniem akompaniamentu. Niestety, z powodu pandemii i innych niezależnych ode mnie czynników, praca nad podręcznikiem zwolniła. Szczerze mówiąc, był moment, w którym myślałem, że publikacja nigdy nie powstanie. Szczęśliwie, nie miałem racji.
Opracowującym partię fortepianu jest pianista Marian Benedyka. Czy pracowali Panowie nad tym materiałem wspólnie? Jakie czynniki należało wziąć pod uwagę?
Opracowanie akompaniamentu było szczególnie ważne. Przeniesienie oryginału o kwintę niżej zmieniło charakter melodii, kolorystykę, powodowało momentami zagłuszanie głosu solowego wolumenem fortepianu. W trakcie pracy należało wziąć pod uwagę wiele czynników, również takich jak dwa cykle nauczania – sześcioletni i czteroletni, rozmiary altówek, wybrzmienie na sali koncertowej, unikanie zbieżnych rejestrów obu instrumentów. Podczas wspólnych prób zastanawialiśmy się nad różnymi rozwiązaniami.
Jakie modyfikacje wprowadził Pan, dostosowując materiał muzyczny do specyfiki gry na altówce?
W głosie altówki korekty były niewielkie, wynikały z chęci lepszego wykorzystania struny C, wprowadzenia zmian po opracowaniu akompaniamentu, dostosowania rejestru, dodania elementu czytania nut w kluczu wiolinowym. Więcej modyfikacji należało wprowadzić w partii fortepianu. Nowością stał się podział podręcznika na dwie części.
Co sądzi Pan o przyszłości materiałów dydaktycznych dla altowiolistów po wydaniu tego podręcznika?
Myślę, że powstanie ABC na altówkę to ogromny krok naprzód w kształceniu przyszłych pokoleń. Życzyłbym sobie, aby podręcznik dał asumpt do powstawania kolejnych materiałów pedagogicznych czerpiących z doświadczenia polskich altowiolistów.
Czy ma Pan plany dotyczące powstania kolejnych publikacji na altówkę?
Z pewnością przyjdzie czas, w którym będę mógł wykorzystać zdobyte doświadczenie i przyczynić się do powstania kolejnych publikacji w Polskim Wydawnictwie Muzycznym. Teraz jednak zależy mi, aby ABC na altówkę trafiło do szkolnych bibliotek i plecaków, by nasza praca stała się wsparciem w edukacji i rozwoju młodych altowiolistów.
***
Pierwszą część ABC na altówkę można już znaleźć w księgarniach internetowych, m.in. pwm.sklep.pl, oraz dobrych księgarniach muzycznych w całym kraju.
W nadchodzących miesiącach ukaże się część druga podręcznika. Aby być na bieżąco z naszymi publikacjami, obserwuj konta Polskiego Wydawnictwa Muzycznego w mediach społecznościowych (Facebook, Instagram, X, LinkedIn, YouTube) oraz zaglądaj na stronę www.pwm.com.pl.
Najczęściej czytane:
Już ponad 450 nowych haseł z Encyklopedii Muzycznej PWM udostępniono w tym roku do dyspozycji użytkowników w portalu Polska Biblioteka Muzyczna. Działanie to jest jedną z części zaplanowanej modernizacji i rozbudowy portalu w ramach projektu „Digitalizacja i udostępnianie cyfrowych zasobów Polskiego Wydawnictwa Muzycznego oraz Związku Kompozytorów Polskich”.
Zygmunt Mycielski (1907-1987), kompozytor miesiąca sierpnia, to wielobarwna postać polskiego życia kulturalnego XX wieku. Pamiętany przede wszystkim za swą spuściznę publicystyczną i działalność społeczną pozostawił po sobie szereg znakomitych kompozycji, które dziś odkrywane są na nowo.
Kompozycja close the box! na akordeon solo powstała dla Michaela Schwarzenbachera i festiwalu Carinthischer Sommer. Jej pierwowzorem jest open the box! – utwór obecny w repertuarze akordeonistów (m.in. Macieja Frąckiewicza) już od 2011 roku. W związku z przygotowaniami do wydania, kompozytorka postanowiła zrewidować utwór, szczególnie pod względem notacji.
W nadchodzącym tygodniu Szczebrzeszyn po raz dwunasty stanie się stolicą słowa. Stanie się to za sprawą rokrocznie gromadzącego czytelników z całej Polski Festiwalu Stolica Języka Polskiego, który zaprosi do świata książek, języka i sztuki oraz do wspólnego przeżywania kultury. Z myślą o festiwalowiczach, Polskie Wydawnictwo Muzyczne przygotowało wydarzenia skoncentrowane wokół postaci Zygmunta Mycielskiego.
The Manhattan International Music Competition od lat należy do grona prestiżowych międzynarodowych konkursów promujących wykonawców i kompozytorów z całego świata. Wydarzenie stało się ważnym symbolem życia muzycznego Nowego Jorku w dziedzinie muzyki klasycznej. W gronie laureatów tegorocznej, 10. edycji konkursu jest Marcel Chyrzyński, który zdobył Srebrny Medal za kompozycję Death Valley na flet altowy, wiolonczelę, perkusję i fortepian.
Fondation Prince Pierre de Monaco ogłosiła nominacje do tegorocznej edycji prestiżowej Prix de Composition Musicale. W gronie kandydatów jest Elżbieta Sikora, za operę Dorian Gray. Rozstrzygnięcie konkursu odbędzie się jesienią.
Karol Augustyniak oraz Artur Szczepkowski zostali laureatami programu composer.pl – rezydencji artystycznej na Islandii dla młodych polskich kompozytorów. Twórczy pobyt zaproszonych uczestników w „Krainie Lodu i Ognia” potrwa dwa tygodnie, pomiędzy 8 a 25 września.
Z głębokim smutkiem przyjęliśmy wiadomość o śmierci Adama Neuera (1935-2026), cenionego muzykologa, popularyzatora sztuki oraz wieloletniego pracownika Polskiego Wydawnictwa Muzycznego.
Fanom kinematografii polecamy nadchodzące polskie festiwale filmowe, podczas których odbędą się m.in pokazy filmu "Bacewicz x Bomsori" w reżyserii Jakuba Piątka. Program wydarzeń właśnie ogłosił 20. Festiwal Filmu i Sztuki BNP Paribas Dwa Brzegi.
Muzyka polska od romantyzmu po współczesność w najlepszych wykonaniach – tak zapowiada się 22. edycja Festiwalu Muzyki Polskiej, który potrwa od 17 lipca do 2 sierpnia w Krakowie. Siedem tematycznych koncertów, w tym silna reprezentacja kompozytorów emigracyjnych, ballady do słów Adama Mickiewicza, utwory organowe epoki romantyzmu, najpiękniejsze polskie pieśni i arie operowe, prawykonania najnowszych utworów oraz muzyczny hołd dla Mieczysława Karłowicza z okazji 150. rocznicy urodzin młodopolskiego twórcy. W repertuarze znajdziemy szereg utworów z katalogu PWM.
