Aktualności
Od pomysłu do transkrypcji. Rozmowa z Tomaszem Pozorskim o powstawaniu „ABC na altówkę”
2026-01-20
ABC na altówkę to transkrypcja cenionego podręcznika Skrzypcowe ABC Antoniego Cofalika. O okolicznościach powstania, procesie opracowania oraz znaczeniu tej publikacji dla środowiska pedagogicznego opowiada autor, altowiolista i pedagog, Tomasz Pozorski.
PWM: ABC na altówkę to sporządzona przez Pana transkrypcja Skrzypcowego ABC Antoniego Cofalika i jednocześnie pierwszy polski podręcznik do nauki gry na altówce dla początkujących. Co skłoniło Pana do opracowania tej publikacji?
Tomasz Pozorski: Najważniejszym powodem powstania transkrypcji była potrzeba wypełnienia poważnej luki w polskojęzycznych publikacjach wykorzystywanych do nauczania gry na altówce dla początkujących. Od momentu wprowadzenia do szkół muzycznych I stopnia tej specjalności, nauczyciele musieli posiłkować się obcymi wydawnictwami, improwizować własne rozwiązania. Brak jednolitego podręcznika ograniczał możliwości kształcenia i czynił je nieefektywnym.
Z jakich materiałów dydaktycznych korzystał Pan dotychczas podczas swojej pracy pedagogicznej z młodymi altowiolistami?
Przez lata poszukiwałem różnych rozwiązań. Stosowałem niemiecką szkołę gry na altówce Berty Volmer, częściowo szkołę gry Hansa Sitta, wybrane części serii „Viola Time” wydawnictwa Oxford University Press i inne, zależnie od wieku ucznia, cyklu nauczania czy potrzeb w danym roku szkolnym. Jednocześnie opracowywałem wybrane ćwiczenia szkoły rosyjskiej oraz niektóre ćwiczenia profesora Antoniego Cofalika.
Czy często nauczyciele gry na altówce korzystają z ćwiczeń zawartych w Skrzypcowym ABC Antoniego Cofalika?
Myślę, że wielu nauczycieli w Polsce od lat stosowało ten ceniony podręcznik, opracowując go według własnych potrzeb i możliwości. Tak samo jak inni, trudziłem się nad przepisywaniem materiału w programie nutowym. Uczniowie otrzymywali kartki z pojedynczymi ćwiczeniami, pozbawione szaty graficznej, nazw rozdziałów, opisów, wyjaśnień, bez świadomości poruszanej problematyki. Takie rozwiązanie było prowizoryczne, nie mogło pełnić roli podręcznika.
Jak doszło do pierwszej rozmowy z profesorem Cofalikiem i nawiązania współpracy z Polskim Wydawnictwem Muzycznym?
Sprawę opracowania Skrzypcowego ABC na altówkę po raz pierwszy poruszyłem w rozmowie z profesorem Cofalikiem podczas X Ogólnopolskiego Konkursu Skrzypcowego Pamięci Aleksandry Januszajtis w Gdańsku w 2019 roku. Profesor był jurorem konkursu. Pomysł transkrypcji przyjął pozytywnie i zachęcił mnie do pracy. Dzięki jego pomocy doszło do rozmowy z redaktorką Polskiego Wydawnictwa Muzycznego, panią Moniką Korus, i wciągnięcia przyszłej publikacji w plan wydawniczy.
Kiedy podjął Pan decyzję o ostatecznym kształcie przygotowywanej transkrypcji? Czy zakładał Pan ingerencje w materiał muzyczny Skrzypcowego ABC?
Początkowo uważałem, że prace nad pierwszym polskim podręcznikiem należy konsultować w szerszym gronie nauczycieli, wspólnie zastanowić się nad zmianami, wciągnąć większy wybór ćwiczeń, dopasować go do specyfiki instrumentu. Wspólnie z panią Korus rozważaliśmy zmianę szaty graficznej, zastanawialiśmy się nad odświeżeniem formuły. Pomysłów było wiele, jednak z biegiem czasu stało się dla mnie jasne, że Skrzypcowe ABC profesora Cofalika to zwięzła, konsekwentna, wyczerpująca i sprawdzona formuła, nie potrzebująca istotnych zmian – postanowiłem pracować nad transkrypcją, unikając dużych modyfikacji.
Porozmawiajmy o przebiegu prac. Jakie były kolejne etapy powstawania publikacji?
Po pozytywnej decyzji o planie wydania ABC na altówkę, powstał materiał roboczy, czyli wierna transkrypcja w kluczu altowym, przeniesiona o interwał kwinty. Dalsza praca przebiegała dwutorowo: z jednej strony zastanawiałem się nad poprawną adaptacją głosu solowego, z drugiej, nad opracowaniem akompaniamentu. Niestety, z powodu pandemii i innych niezależnych ode mnie czynników, praca nad podręcznikiem zwolniła. Szczerze mówiąc, był moment, w którym myślałem, że publikacja nigdy nie powstanie. Szczęśliwie, nie miałem racji.
Opracowującym partię fortepianu jest pianista Marian Benedyka. Czy pracowali Panowie nad tym materiałem wspólnie? Jakie czynniki należało wziąć pod uwagę?
Opracowanie akompaniamentu było szczególnie ważne. Przeniesienie oryginału o kwintę niżej zmieniło charakter melodii, kolorystykę, powodowało momentami zagłuszanie głosu solowego wolumenem fortepianu. W trakcie pracy należało wziąć pod uwagę wiele czynników, również takich jak dwa cykle nauczania – sześcioletni i czteroletni, rozmiary altówek, wybrzmienie na sali koncertowej, unikanie zbieżnych rejestrów obu instrumentów. Podczas wspólnych prób zastanawialiśmy się nad różnymi rozwiązaniami.
Jakie modyfikacje wprowadził Pan, dostosowując materiał muzyczny do specyfiki gry na altówce?
W głosie altówki korekty były niewielkie, wynikały z chęci lepszego wykorzystania struny C, wprowadzenia zmian po opracowaniu akompaniamentu, dostosowania rejestru, dodania elementu czytania nut w kluczu wiolinowym. Więcej modyfikacji należało wprowadzić w partii fortepianu. Nowością stał się podział podręcznika na dwie części.
Co sądzi Pan o przyszłości materiałów dydaktycznych dla altowiolistów po wydaniu tego podręcznika?
Myślę, że powstanie ABC na altówkę to ogromny krok naprzód w kształceniu przyszłych pokoleń. Życzyłbym sobie, aby podręcznik dał asumpt do powstawania kolejnych materiałów pedagogicznych czerpiących z doświadczenia polskich altowiolistów.
Czy ma Pan plany dotyczące powstania kolejnych publikacji na altówkę?
Z pewnością przyjdzie czas, w którym będę mógł wykorzystać zdobyte doświadczenie i przyczynić się do powstania kolejnych publikacji w Polskim Wydawnictwie Muzycznym. Teraz jednak zależy mi, aby ABC na altówkę trafiło do szkolnych bibliotek i plecaków, by nasza praca stała się wsparciem w edukacji i rozwoju młodych altowiolistów.
***
Pierwszą część ABC na altówkę można już znaleźć w księgarniach internetowych, m.in. pwm.sklep.pl, oraz dobrych księgarniach muzycznych w całym kraju.
W nadchodzących miesiącach ukaże się część druga podręcznika. Aby być na bieżąco z naszymi publikacjami, obserwuj konta Polskiego Wydawnictwa Muzycznego w mediach społecznościowych (Facebook, Instagram, X, LinkedIn, YouTube) oraz zaglądaj na stronę www.pwm.com.pl.
Najczęściej czytane:
W tegorocznym kalendarzu melomana październik to czas jednego z najważniejszych konkursów muzycznych na świecie – 17. Międzynarodowego Konkursu Skrzypcowego im. Henryka Wieniawskiego. Z tej okazji Polskie Wydawnictwo Muzyczne zaprasza na poświęcone kompozytorowi wydarzenia w Krakowie i Poznaniu. Będzie można sprawdzić swoją wiedzę o Wieniawskim, wspólnie kibicować ulubionym artystom, a nawet wcielić się w rolę konkursowego jurora.
Serdecznie zapraszamy na spotkanie poświęcone pamięci Teresy Chylińskiej – wybitnej muzykolog, edytorki i badaczki twórczości Karola Szymanowskiego. Spotkanie odbędzie się 15 października 2026 r. o godz. 18.00 w Kluboksięgarni Polskiego Wydawnictwa Muzycznego UNA.
Kiedy rozpoczęła się nowoczesność? Dlaczego muzyka jest tak ważna w historii? Czy Monteverdiego i Schönberga więcej łączy, czy dzieli? Interdyscyplinarna seria Biblioteka Res Facta Nova powiększa się właśnie o dzieło przełomowe – „Czas rozstrojony. Muzyka i nadejście ery nowoczesnej” Juliana Johnsona. To książka, która odmienia pespektywę odczytywania historii muzyki, a przy tym stanowi intrygującą i wciągającą lekturę. Premiera już dziś.
W dniach 8-10 października 2026 roku w Bielsku-Białej odbędzie się 29. Festiwal Kompozytorów Polskich im. H.M. Góreckiego. Z racji przyznania miastu tytułu Polskiej Stolicy Kultury bohaterami festiwalu zostali twórcy i artyści z nim związani.
Jedną z głównych misji, związanych z rozwojem Polskiej Biblioteki Muzycznej, jest wyjście naprzeciw oczekiwaniom i potrzebom użytkowników portalu. Okazją do podzielenia się pomysłami i wdrażanymi planami modernizacji witryny stało się 6. Forum Dobrych Praktyk we Wrocławiu pod hasłem „Biblioteka w sieci powiązań: użytkownik, technologia, współpraca”.
Krótkometrażowy dokument „Bacewicz x Bomsori” w reżyserii Jakuba Piątka coraz szerzej trafia do międzynarodowej publiczności. Film, poświęcony spotkaniu południowokoreańskiej skrzypaczki Bomsori Kim z muzyką Grażyny Bacewicz, zostanie zaprezentowany podczas kolejnych festiwali filmowych w Warszawie, Reykjaviku i Barcelonie.
Kontakt. Sonoromanza to opera Alka Nowaka i literacki debiut Pawła Sołtysa w świecie muzyki klasycznej. Współczesna opowieść o tęsknocie, pragnieniu rozmowy i potrzebie bliskości w wykonaniu Joanny Freszel, Karola Kozłowskiego oraz AUKSO Orkiestry Kameralnej Miasta Tychy pod dyrekcją Marka Mosia. Premierowa płyta ANAKLASIS dostępna jest od 2 października na krążkach CD i w serwisach streamingowych.
W październiku, przy okazji 17. Międzynarodowego Konkursu Skrzypcowego im. Henryka Wieniawskiego, spoglądamy na sylwetkę patrona tego wydarzenia. Ten wirtuoz, uważany za najważniejszego polskiego skrzypka wszech czasów, pozostawił po sobie szereg utworów solowych, kameralnych i koncertujących, stale obecnych w kanonie repertuaru wiolinistycznego.
Październik przyniesie serię prawykonań najnowszych kompozycji twórczyń i twórców reprezentowanych przez Polskie Wydawnictwo Muzyczne. Nowe utwory Zygmunta Krauzego, Alka Nowaka, Joanny Woźny, Ewy Fabiańskiej-Jelińskiej, Agaty Zubel, Pawła Malinowskiego, Andrzeja Kwiecińskiego i Aleksandra Lasonia zabrzmią w Polsce oraz w Japonii, Niemczech i Austrii.
Związani z Polskim Wydawnictwem Muzycznym Beata Bolesławska-Lewandowska i Zygmunt Krauze zostali uhonorowani za wybitny wkład w polską kulturę muzyczną. Za monografię Zygmunt Mycielski. Między muzyką a polityką badaczka otrzymała dwa wyróżnienia – nagrodę Komitetu Nauk o Sztuce PAN oraz statuetkę jubileuszowej edycji Nagrody im. Cypriana Kamila Norwida. Kompozytor z kolei otrzymał Statuetkę Muzyczną Nagrody im. Cypriana Kamila Norwida za całokształt twórczości.
