PWM

Szukaj
Zaawansowane
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
biuletyn informacji publicznej

Aktualności

Wywiad z Pawłem Łukaszewskim

2014-10-29

Karolina Kolinek-Siechowicz: Requiem jest kontynuacją tematyki żałobnej podjętej we wcześniejszych Pana utworach. Czy również w warstwie stylistycznej Requiem podobne jest do Vesperae pro defunctis czy Salve Regina? A może zastosował Pan w nim nowe środki?

Paweł Łukaszewski: Nieszpory żałobne napisałem w 1995 roku, a więc niemal dwadzieścia lat temu. Choć moja postawa i idee pozostają te same, odległość w czasie, jaka dzieli te dwa utwory i to, co się w ciągu tych lat wydarzyło, a przede wszystkim inne moje kompozycje (a jest ich całkiem sporo) niewątpliwie mają wpływ na moją twórczość i rozwój języka kompozytorskiego. W tym sensie Requiem jest inne – mam nadzieję świeże – i pogłębiające wiarę, ale jest też kontynuacją dążenia do doskonałości języka, stylu i trafności użytych rozwiązań.


Utwór jest także osobistym hołdem złożonym zmarłym niedawno osobom, z którymi czuł się Pan związany. Wśród adresatów dedykacji jest dwóch kompozytorów: Wojciech Kilar i John Tavener, którym szczególnie bliski był nurt muzyki sakralnej. Czy w Requiem możemy odnaleźć wpływ ich twórczości na Pana indywidualny styl?


Swoista więź, którą czuję z wymienionymi przez Panią kompozytorami (jest ich więcej), niekoniecznie wynika z wpływów ich twórczości na mój styl. Nie korzystałem więc z cytatów lub zapożyczeń z ich utworów. Dedykacje, które umieściłem w partyturze są raczej próbą dostrzeżenia drogi, którą wybrali i podążali – drogi, polegającej na zagłębianiu się w duchowy i mistyczny aspekt tworzenia muzyki sakralnej.


Requiem zostało zamówione przez Joyful Company of Singers. W jednym z ostatnich wywiadów wspomina Pan jednak, że z pomysłem sięgnięcia po tę formę mierzył się Pan już od jakiegoś czasu. Czuje się Pan kontynuatorem tradycji komponowania wielkich mszy żałobnych czy raczej proponuje Pan swoją własną wizję tej formy?


Kompozytor XXI wieku zafascynowany formą requiem, napotkać może w swoich poszukiwaniach wiele przeszkód i niedogodności, wynikających z tradycji wcześniejszych epok, kiedy kompozytorzy tworzyli takie utwory, aby opłakiwać zmarłych. Liczne przykłady z literatury muzycznej mogą stanowić ogromny zbiór doświadczeń, mogą jednak stać się balastem i ograniczeniem. Tradycja dała mi podstawy, aby w oparciu o dokumenty Kościoła Katolickiego solidnie zastanowić się nad wymową teologiczną tekstu, a przede wszystkim przesłaniem, które liturgia żałobna niesie ze sobą. Aby zacząć od początku, należało pochylić się nad sensem śmierci w wierze chrześcijańskiej. Nie można kojarzyć współczesnej liturgii żałobnej z rozdzieraniem szat, nakładaniem worków pokutnych, zakładaniem woalki, czy tarzaniem się w popiele. Nie ma już zwyczaju rwania włosów i angażowania zawodzących płaczek. Już św. Cyprian z Kartaginy (200 lub 210-258) przypominał, że "nie należy płakać nad tymi, którzy odeszli, ani nakładać czarnych szat, skoro umarli przywdziali białe szaty w niebie".


Jak duża jest rola solistów (sopran i baryton) i jaką funkcję pełni w Requiem orkiestra? Czy dwie wersje Requiem – kameralna, która będzie miała swoje prawykonanie 24 sierpnia w Presteigne, i symfoniczna, którą usłyszymy po raz pierwszy 31 października w Krakowie, różnią się od siebie zasadniczo?


Zapewne ze względów praktycznych Anglicy zamówili u mnie wersję kameralną, z mniejszą orkiestrą. Chciałem jednak uzupełnić ją o niektóre instrumenty dęte i perkusyjne oraz fortepian – stąd powiększenie obsady, służące kolorystyce i brzmieniu. Warstwa wokalna pozostaje taka sama. W ten sposób utwór może być wykonywany zarówno przez duże zespoły filharmoniczne, jak i przez chóry akademickie czy katedralne, których dyrygenci poszukują nowego, ciekawego repertuaru. Dwie części: Pie Jesu i In paradisum są przeznaczone na sopran solo i w wersji z organami zostały wydane przez PWM.


We wspomnianym wywiadzie podkreśla Pan również znaczenie części Psalmus i Alleluja. Via Crucis także zawiera akcent wzbudzający nadzieję i optymizm: piętnastą stację Zmartwychwstanie. W swoich kompozycjach przedstawia Pan radosną wizję wiary chrześcijańskiej. Czy ma ona swoje odbicie także w charakterze samej muzyki? Czy stara się Pan poprzez przeżycie estetyczne rozbudzić w słuchaczu nadzieję i ufność w Wolę Bożą?


Powszechność misji Kościoła i dobroć Boga są podstawą do bycia otwartym i radosnym, mimo różnych trudności, jakie przychodzi nam pokonywać w życiu. Muzyka sakralna pogłębia wiarę i pomaga wnikać głębiej w Tajemnicę, a nadzieja i ufność w Wolę Bożą z niej wynikają i w tym sensie rozumiem swoją misję jako kompozytor.


Jest Pan zwolennikiem silnego związku muzyki sakralnej z liturgią. Jak ważne jest dla Pana, aby Pana muzyka żyła wśród wiernych, także tych, którzy na co dzień nie interesują się muzyką współczesną?


Każdy kompozytor marzy o tym, aby jego muzyka znalazła odbiorcę. Muzyka sakralna niesie wielki ładunek emocji, ale ma jeszcze kilka innych zadań. Należy do nich przede wszystkim mobilizowanie człowieka do refleksji i rozwijania życia wewnętrznego. Myślę, że takie dążenia mogą być wartością dla wszystkich.


Notkę o Requiem poprzedza Pan cytatem z konstytucji duszpasterskiej Gaudium et spes. Czy studiowanie dokumentów Kościoła i pogłębianie wiedzy o prawdach wiary jako część procesu przygotowywania nowego utworu wpływa na jego formę i charakter?


Zawsze starannie przygotowuję się do napisania nowego utworu, zgłębiam tematykę, to swoiste planowanie – formy, wyrazu, przesłania, a zarazem odpowiedzialność w podejściu do materii.

Najczęściej czytane:

Tomasz Sikorski marcowym KOMPOZYTOREM MIESIĄCA

W 2021 roku zwracamy uwagę na kierunki i nurty w muzyce polskiej XX i XXI wieku, a także na ich twórczych reprezentantów – kompozytorów związanych z Polskim Wydawnictwem Muzycznym. W marcu kierujemy się ku życiu i twórczości Tomasza Sikorskiego, polskiego pioniera redukcjonizmu i repetywizmu.

Urodziny Fryderyka Chopina czas zacząć!

Choć częściej przyjmuje się, że datą urodzin Fryderyka Chopina jest 1. marca, 22. lutego widnieje jako data alternatywna przyjścia na świat kompozytora. Polskie Wydawnictwo Muzyczne świętuje obie!

 

BBC Music Magazine Awards – nominacja dla płyty z Koncertami fortepianowymi Chopina

Płyta z Koncertami fortepianowymi Fryderyka Chopina w opracowaniu na fortepian i kwintet smyczkowy została nominowana do tegorocznych BBC Music Magazine Awards – nagrody jednego z najbardziej opiniotwórczych czasopism poświęconych muzyce klasycznej.

Wracają spotkania spod znaku „Po Cichu. O Muzyce i literaturze”!

Cykl „Po Cichu. O Muzyce i literaturze” Polskiego Wydawnictwa Muzycznego zyskał wielką sympatię i uznanie widzów. Ciekawe wirtualne rozmowy towarzyszyły nam przez cały 2020 rok. Dzięki tym niespiesznym wywiadom mogliśmy odwiedzić naszych twórców w ich domach, dowiedzieć się czegoś ciekawego na ich temat, zapytać o tajniki ich warsztatu czy poznać inspiracje i zachwyty. Druga odsłona cyklu zapowiada się równie interesująco.

#Powtórkazmuzyki 2. Muzyka elektroakustyczna

Dzisiejsza #powtórkazmuzyki dotyczy muzyki elektroakustycznej. Przypominamy, że ta kształtowana była w Polsce przy pomocy... nożyczek, kleju, pokręteł i suwaków, a jednym z jej pierwszych realizatorów i jednocześnie jednym z pierwszych pracowników legendarnego już Studia Eksperymentalnego Polskiego Radia był Eugeniusz Rudnik. Tej postaci, a także wspomnianym początkom muzyki elektronicznej na naszym rodzimym podwórku poświęciliśmy kiedyś także jeden z odcinków Muzycznych wizytówek, do którego to odcinka odsyłamy w ramach lektury uzupełniającej tekstu Iwony Lindstedt.

Aleksander Nowak I Szczepan Twardoch z nominacją do O!Lśnień 2021!

To już piąta edycja nagród – O!Lśnienia 2021. Do nagród są nominowani polscy artyści, których dzieła zostały wydane lub wyprodukowane w 2020 roku w Polsce albo tacy, którzy odnieśli spektakularny, międzynarodowy sukces. Nominacje mogą otrzymać też twórcy zagraniczni, pracujący w Polsce z polskimi artystami. Listę nominowanych, w oparciu o rekomendacje krytyków, przygotowali wraz z Katarzyną Janowską redaktorzy działu Onet Kultura.

TUTTI.pl – wyniki

Znamy wyniki ostatniego posiedzenie panelu ekspertów TUTTI.pl. Beneficjentami kolejnej odsłony projektu są Toruńska Orkiestra Symfoniczna, Filharmonia Świętokrzyska oraz Filharmonia Śląska. Również w ramach TUTTI.pl Filharmonia Narodowa przedłuża zawieszenia w Internecie utworów Karola Szymanowskiego i Witolda Lutosławskiego. Gratulujemy!

Bacewicz, jakiej nie znacie. Premierowe wydania utworów od Polskiego Wydawnictwa Muzycznego

„Dawne moje kompozycje odrzuciłam. Teraz, gdy więcej umiem niż dawnej, widzę duże minusy tych kompozycji, więc po cóż mają egzystować?”, pisała w liście do brata z 1947 roku Grażyna Bacewicz. Obsesyjny samokrytycyzm, który przez lata towarzyszył kompozytorce, jak również bezwzględne przestrzeganie zaleceń zawartych w jej testamencie przez wiele lat utrudniały artystom dostęp do dzieł odrzuconych przez twórczynię. Dzięki współpracy z muzykami i muzykologami Polskie Wydawnictwo Muzyczne po raz pierwszy prezentuje w swoim katalogu juwenilia znakomitej kompozytorki XX wieku, rozpoczynając od utworów na skrzypce solo oraz skrzypce i fortepian w opracowaniu cenionej skrzypaczki Agaty Szymczewskiej.
 

II {Wirtualna} Akademia Twórczej Pianistyki

Już 22 lutego 2021 r. startuje druga edycja Ogólnopolskiej Konferencji „{Wirtualna} Akademia Twórczej Pianistyki” organizowana przez Stowarzyszenie Polskich Muzyków Kameralistów. Tym razem wydarzenie będzie miało formę internetowych webinarów i odbędzie się na platformie crowdcast. Konferencja potrwa do 26 lutego. Jednym z partnerów wydarzenia jest Polskie Wydawnictwo Muzyczne.

Elżbieta Sikora lutową KOMPOZYTORKĄ MIESIĄCA

W 2021 roku zwracamy uwagę na kierunki i nurty w muzyce polskiej XX i XXI wieku, a także na ich twórczych reprezentantów – kompozytorów związanych z Polskim Wydawnictwem Muzycznym. W lutym, biorąc na warsztat muzykę elektroakustyczną, zwracamy uwagę na życie i twórczość Elżbiety Sikory.