Aktualności
Gdzie są granice niczego? Dźwiękowe uniwersum Krzysztofa Knittla
2024-09-10
Krzysztof Knittel to artysta nieustannie poszukujący – niezależny, eksperymentujący, który podąża własnymi ścieżkami. To człowiek o wielu obliczach, wyraźnych opiniach i bogaty w doświadczenia, którymi dzieli się w rozmowie z Michałem Mendykiem. Jej zapis, pod paradoksalnym tytułem Granice niczego, 19 września br. dołączy do serii Ludzie Świata Muzyki, która ukazuje się nakładem Polskiego Wydawnictwa Muzycznego.
Czy wszystko, co jest dźwiękiem może stać się muzyką?
Dla Krzysztofa Knittla fundamentalne znaczenie zarówno w życiu, jak i w muzyce, ma potrzeba i poczucie wolności. Ujawniają się one w towarzyszącej kompozytorowi odwadze twórczej, śmiałości poszukiwań muzycznych i otwartości na niekonwencjonalne rozwiązania. W swoich dziełach Knittel sięga po najnowsze technologie i swobodnie łączy różne obszary sztuki.
Przedziwne jest odmawianie światowi muzyki prawa do poszukiwań brzmieniowych, do śmiałych eksperymentów z urządzeniami elektronicznymi (…). Przecież nikt z ludzi rozsądnych nie będzie kwestionował poszukiwań naukowych i eksperymentów w dziedzinach technicznych, w biologii, fizyce, astronomii. Skąd więc ta nieufność, niechęć (…) do poszukiwań w dziedzinie muzyki?
Fragment książki
Granice niczego to książka osobista, wielowątkowa, a przy tym niezwykle wciągająca. O swoim życiu, muzyce i otaczającym go świecie Knittel opowiada bezpośrednio i bez zadęcia, a na zadane pytania udziela odpowiedzi z dawką zadziorności. Jako kompozytor koncentruje się na muzyce – mówi o swoich utworach, projektach, ale też upodobaniach i inspiracjach. Nie brakuje wątków muzyki amerykańskiej, jazzowej, rockowej, czy kabaretowej. Nie brakuje również pytań o życie prywatne. Sporo uwagi Knittel poświęca rodzinie, przyjaciołom, wspomina o ukochanych psach. Wplata przy tym różne historie i anegdoty, choćby jak dwa razy udało mu się nie spotkać swojego idola muzycznego – Johna Cage’a. Rozmówcy nie uciekają również od tematów trudnych, ale aktualnych – wojny, pandemii, miejsca kobiet w świecie artystycznym, czy powracającego wątku kryzysu klimatycznego.
Granice niczego to portret bardzo ludzki i szczery. Ciekawym jego uzupełnieniem stały się opinie dwunastu bliskich kompozytorowi osób – z grona rodziny, przyjaciół i świata artystycznego. Dzięki nim czytelnik może spojrzeć na Krzysztofa Knittla z różnych, czasem zaskakujących perspektyw. W końcu, jak Jerzy Kornowicz zauważa:
Zasadniczo rzecz biorąc, ktoś taki jak Krzysztof Knittel istnieć nie może. Po pierwsze, za dużo talentów w jednej osobie, po drugie, za duże cnót i walorów rozwichrzenie. Takich ludzi albo nie ma, albo zdarzają się – jak rachunek prawdopodobieństwa pokazuje – bardzo rzadko.
Premierową książkę będzie można znaleźć w stacjonarnej księgarni PWM, księgarniach internetowych oraz dobrych księgarniach muzycznych w całym kraju już od 19 września. Dwa dni później Krzysztof Knittel i Michał Mendyk powrócą do swojej rozmowy podczas spotkania autorskiego wokół książki, na które Polskie Wydawnictwo Muzyczne zaprasza wraz z Biblioteką Naukową Związku Kompozytorów Polskich. Wydarzenie odbędzie się w ramach cyklu Spotkania u kompozytorów, 21 września o godzinie 17.00 w siedzibie ZKP (Rynek Starego Miasta 27 w Warszawie), jako impreza towarzysząca 67. Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej „Warszawska Jesień”. Wstęp wolny.
O autorach:
Krzysztof Knittel (ur. 1947) – autor utworów orkiestrowych, chóralnych, kameralnych, muzyki dla baletu, teatru, filmu, wykonawca muzyki komputerowej i elektroakustycznej na żywo, twórca instalacji dźwiękowych. Studiował w PWSM im. F. Chopina w Warszawie na wydziałach reżyserii dźwięku oraz kompozycji, dyrygentury i teorii muzyki. Od 1973 roku współpracował ze Studiem Eksperymentalnym Polskiego Radia. W 1978 pracował w The Center of the Creative and Performing Arts w Buffalo. Jest współtwórcą grup muzyki improwizowanej: Grupy Kompozytorskiej KEW (1974–1976), Niezależnego Studia Muzyki Elektroakustycznej (1982–1984), Pociągu Towarowego (od 1986), European Improvisation Orchestra (1996–1998), tria CH & K & K (od 1999), Kawalerów Błotnych (od 2003). Jako kompozytor i wykonawca swoich utworów koncertował w większości krajów europejskich, w Azji, Ameryce Północnej i Południowej. Po 1989 roku współtworzył festiwal Audio Art, był dyrektorem Warszawskiej Jesieni, i Festiwalu Muzyki Improwizowanej „Ad Libitum”. W latach 1999–2003 był prezesem Związku Kompozytorów Polskich, od 2005 do 2017 przewodniczył Polskiej Radzie Muzycznej, był też członkiem zarządu Europejskiej Rady Muzycznej. Emerytowany profesor Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w Warszawie, wykładał też w akademiach muzycznych w Krakowie i Łodzi. Zdobywca nagród: NSZZ „Solidarność” (1985), nowojorskiej Foundation for Contemporary Performance Arts (1998), im. Cypriana Kamila Norwida (2003), Związku Kompozytorów Polskich (2003), Srebrnego Medalu „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2005), Gustav Mahler Kompositionspreis (2017).
Michał Mendyk (ur. 1981) – kurator, producent, publicysta i dziennikarz muzyczny. Redaktor „Ruchu Muzycznego” oraz niezależny ekspert współpracujący między innymi z Narodową Orkiestrą Symfoniczną Polskiego Radia, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie i zespołem Klangforum Wien. Okazjonalnie współtworzy eksperymentalne spektakle muzyczno-teatralne (Opera dla Głuchych, Teatr Studio w Warszawie, 2018) oraz wystawy o tematyce muzycznej (między innymi w ZKM | Center for Art and Media Karlsruhe). Wraz z Michałem Liberą napisał książkę dla dzieci M.U.Z.Y.K.A., która została przetłumaczona na języki czeski, niemiecki i koreański. Współautor wywiadu rzeki z Zygmuntem Krauzem (Wywiad o niczym, 2021), która ukazała się w serii „Ludzie Świata Muzyki” PWM-u. Redaktor serii książkowej „Biblioteka SEPR” (Muzeum Sztuki w Łodzi, 2009–2021).
Najczęściej czytane:
Powraca popularny cykl „Kompozytor miesiąca”, w którym przybliżamy sylwetki i dzieła twórców z katalogu PWM. W lutym przedstawiamy postać jednego z najważniejszych polskich kompozytorów i pianistów XIX wieku, kontynuatora tradycji Chopina, ucznia i przyjaciela Liszta, twórcy Kwintetu fortepianowego g-moll – najwybitniejszego dzieła polskiej kameralistyki romantycznej. Mowa o Juliuszu Zarębskim.
Kompozytorka, skrzypaczka, czołowa polska artystka XX wieku. Niegdyś odnosiła międzynarodowe sukcesy jako koncertująca solistka, teraz na estradach koncertowych coraz częściej pojawia się jej twórczość. Mowa o bohaterce książki Małgorzaty Gąsiorowskiej Grażyna Bacewicz. W mojej muzyce dużo się dzieje. Premierą Polskie Wydawnictwo Muzyczne świętuje 117 rocznicę urodzin pochodzącej z Łodzi kompozytorki.
Krakowskie biuro Polskiego Wydawnictwa Muzycznego od lutego 2026 roku mieści się pod nowym adresem przy Alei Pokoju 1, w budynku K1. Zmiana podyktowana jest generalnym remontem dotychczasowej, głównej siedziby Wydawnictwa. Adres oddziału PWM w Warszawie pozostaje bez zmian (ul. Wiejska 19, 00-480 Warszawa).
Choć Władysław Żeleński jest niezwykle ważną postacią polskiej kultury, jego nazwisko kojarzone jest zazwyczaj z osobą syna – słynnego Tadeusza „Boya”. Z pomocą przychodzi Polskie Wydawnictwo Muzyczne, którego nakładem właśnie na półki księgarń trafia Żeleński – kieszonkowa publikacja z serii „Małe Monografie”, której Władysław jest bohaterem. Wyrazisty portret kompozytora nakreślili w pisarskim duecie Maciej i Jan Negreyowie. Premiera książki już dziś.
Nagrania kolejnych dziesięciu utworów akordeonowych Andrzeja Krzanowskiego z drugiego okresu jego twórczości (1979-1982) można usłyszeć na portalu poświęconym kompozytorowi oraz na kanale Fundacji imienia Andrzeja Krzanowskiego na YouTube. Jest to zapis koncertu TRYPTYK, który odbył się w Miejskim Domu Kultury w Czechowicach-Dziedzicach w październiku 2025 roku.
FIPADOC 2026 (Festival International Documentaire) to jeden z najważniejszych międzynarodowych festiwali poświęconych filmowi dokumentalnemu. Wydarzenie, odbywające się co roku we francuskim Biarritz, tradycyjnie zainauguruje kalendarz kluczowych światowych imprez dokumentalnych. W programie festiwalu znalazł się film „Bacewicz x Bomsori” w reżyserii Jakuba Piątka – premierowy pokaz filmu odbędzie się w niedzielę, 25 stycznia.
Z optymizmem witamy Nowy Rok wypatrując nadchodzących premier najnowszej muzyki polskiej. W styczniu po raz pierwszy zabrzmią utwory Alka Nowaka i Hanny Kulenty. Będzie można wysłuchać ich zarówno w kraju, jak i za granicą.
Kolędy, pastorałki, kantyczki… W ostatniej w tym roku odsłonie cyklu „Historia pewnego utworu” przyjrzymy się polskim pieśniom bożonarodzeniowym – od tych adaptowanych ze średniowiecznej hymnografii łacińskiej po niekonwencjonalne opracowania Witolda Lutosławskiego.
W niedzielny poranek 21 grudnia, chwilę przed godziną dziewiątą, z Krakowa wyruszył Pociąg Wypełniony Muzyką, inaugurując ogólnopolską akcję Polskiego Wydawnictwa Muzycznego. Jubileuszowy pociąg zakończył w wielkim stylu całoroczne obchody 80-lecia oficyny.
Od osiemdziesięciu lat Polskie Wydawnictwo Muzyczne wspiera rozwój polskiej kultury muzycznej na świecie. Jubileuszowy rok 2025 obfitował w huczne wydarzenia, premiery i projekty realizowane zarówno w kraju, jak i za granicą. Od nowych publikacji nutowych i książkowych, przez wydawnictwa płytowe i zasoby cyfrowe, po koncerty, edukację i międzynarodowe współprace – PWM z dumą podsumowuje dwanaście miesięcy intensywnej działalności.
