Aktualności
Historia potrójnej tożsamości. Burzliwe losy Mieczysława Wajnberga
2024-10-29
Sylwetka Mieczysława Wajnberga umyka szerokiej opinii publicznej. Przez lata pomijany i niedoceniany, prawdziwy sukces osiągnął dopiero po śmierci, wpisując się na stałe w repertuary filharmonii i teatrów operowych na całym świecie. Jego burzliwe losy przybliża czytelnikom muzykolożka Danuta Gwizdalanka w najnowszej książce z serii Małe Monografie pt. Wajnberg.
Żył muzyką. Nieustannie komponował, chociaż jego twórczość często trafiała do szuflady. Swoją pracę traktował jako „spłacenie długu” za ocalenie w 1939 roku, a podejmowanie w utworach tematu wojny uważał za swój obowiązek. Przez całe życie mierzył się z kwestią potrójnej tożsamości – jako Polak o żydowskich korzeniach, który w młodości zmuszony do ucieczki przed terrorem nazizmu, osiadł w ZSRR. Borykał się z systemem totalitarnym, intensywną cenzurą, zarzutami o „formalizm”, a nawet potępiany w krajach Związku Radzieckiego – „kosmopolityzm”.
Co tworzył przyjaciel Szostakowicza?
Wajnberg to kompozytor do niedawna nieznany, za życia często pomijany – tylko połowa dzieł doczekała się wtedy publicznych wykonań. Odkryty w XXI wieku, zyskał wielu entuzjastów, jednak prawdziwą sławę przyniosła mu wykonana w 2010 roku na Festiwalu w Bregencji Pasażerka w reżyserii Davida Poutneya. Pierwsza opera kompozytora, której akcja rozgrywa się w obozie koncentracyjnym, wywołała wówczas sensację, a inscenizacja zagościła na scenach całego świata.
Twórczość Wajnberga, uznawana za zachowawczą, odbiega od dominującej w jego czasach muzyki awangardowej. Zakorzenienie w tradycji i przyjemne dla ucha współbrzmienia zapewniające słuchaczom estetyczne przeżycie, przyniosło mu powodzenie w programach sal koncertowych. Sam kompozytor uważał, że stosowany przez niego język muzyczny jest dla niego naturalny:
Problem współczesności mego języka muzycznego nigdy dla mnie nie istniał – tłumaczył pod koniec lat osiemdziesiątych, gdy w upadającym Związku Radzieckim bardzo żywa stała się kwestia nowatorstwa w sztuce. – Nigdy się nad tym nie zastanawiałem.
Zawsze pisałem i nadal piszę tak, jak słyszę i czuję.
Fragment książki
Wajnberg to już dziewiętnasta książka z serii Małe Monografie Polskiego Wydawnictwa Muzycznego, przybliżającej sylwetki zarówno znanych, jak i tych mniej popularnych kompozytorów. To również czwarta pozycja serii, której autorką jest Danuta Gwizdalanka – spod jej pióra dotychczas ukazały się: Lutosławski, Mozart i Szymanowska. Jej najnowszą książkę można znaleźć w stacjonarnej księgarni PWM, księgarniach internetowych: pwm.sklep.pl, empik.com, alenuty.pl, liber.pl oraz dobrych księgarniach muzycznych w całym kraju.
O autorce:
Danuta Gwizdalanka – absolwentka muzykologii i filologii angielskiej na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W 1990 roku obroniła doktorat poświęcony kwartetom Beethovena. Jest autorką ponad 20 książek o muzyce, z których część ukazała się w przekładach na angielski, japoński, litewski, niemiecki, rosyjski i włoski, oraz licznych artykułów, haseł encyklopedycznych, przyczynków. Jako pierwsza w Polsce zajęła się wątkiem genderowym w pracy Muzyka i płeć (2001). Po biografii Witolda Lutosławskiego, napisanej wspólnie z Krzysztofem Meyerem (Droga do dojrzałości, 2003; Droga do mistrzostwa, 2004), wzięła pod lupę żywot Karola Szymanowskiego, co zaowocowało książką Uwodziciel (2021), wyróżnioną Koryfeuszem Muzyki Polskiej. Rozległa wiedza, szerokie konteksty, atrakcyjna narracja, dowcip i swada to znaki rozpoznawcze jej prac.
Najczęściej czytane:
Muzyka L.U.C.-a (Łukasza Rostkowskiego) do filmu Chłopi doczekała się opracowania na fortepian. Publikacja przygotowana przez Stefana Feliksa Gąsieńca i wydana przez Polskie Wydawnictwo Muzyczne pozwala pianistom sięgnąć po jeden z najbardziej charakterystycznych elementów artystycznego świata filmu – w przystępnej i czytelnej formie.
Jak brzmiała muzyka baroku i ile swobody miał wykonujący ją muzyk? Czy zapis nutowy mówił mu wszystko, czy pozostawiał przestrzeń na improwizację? I dlaczego te same melodie zdobiono inaczej we Francji, a inaczej we Włoszech? Zapraszamy na minirecital i spotkanie z profesorem Markiem Toporowskim 8 października o godz. 18:00 w kluboksięgarni UNA, podczas którego poznamy z bliska muzykę epoki baroku.
Warszawa ponownie staje się stolicą muzyki najnowszej, a to za sprawą ruszającej 69. Edycji Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej „Warszawska Jesień”. W tym roku hasłem przewodnim imprezy są „Znaki”. Polskie Wydawnictwo Muzyczne – Partner Festiwalu – zaprasza na dwa spotkania autorskie, wokół premierowych publikacji poświęconych postaciom związanym z festiwalem.
Motywy muzyczne, próbki dźwiękowe i wizualne, słowa, głoski, grafiki, gesty, taniec, światło i aranżacja przestrzeni. 69. Międzynarodowy Festiwal Muzyki Współczesnej "Warszawska Jesień" odbędzie się w dniach 18-26 września 2026 roku pod niezwykle nośnym i fascynującym hasłem "Znaki".
Zapraszamy na koncert Marty Mołodyńskiej-Wheeler i Grzegorza Manii, który odbędzie się już 23 września o godzinie 18 w kluboksięgarni Polskiego Wydawnictwa Muzycznego na krakowskim Rynku. W programie znajdą się utwory artystki – kompozytorki i pianistki – przeznaczone na fortepian solo i na cztery ręce.
ANAKLASIS ponownie sięga do skarbnicy polskiej fonografii – tym razem w poszukiwaniu DNA romantycznego wirtuoza. W roku Konkursu Wieniawskiego wytwórnia przywraca do życia historyczne nagrania obu koncertów skrzypcowych kompozytora. W interpretacjach Oleha Krysy i Romana Totenberga pobrzmiewa jednak coś więcej niż tylko echa dawnych mistrzów…
9 września w Sali Białej poznańskiego Hotelu Bazar odbyła się konferencja prasowa 17. Międzynarodowego Konkursu Skrzypcowego im. Henryka Wieniawskiego. Muzyczne zmagania 50 uczestników z całego świata będziemy mogli oglądać od 8 do 25 października. Polskie Wydawnictwo Muzyczne i „Ruch Muzyczny” są partnerami wydarzenia.
Na wrzesień Polskie Wydawnictwo Muzyczne przygotowało aż cztery książkowe premiery. Tym razem czytelnicy będą mogli wybrać się w podróż przez XX i XXI wiek, poznając ważne dla polskiej muzyki postaci – od Karola Szymanowskiego przez Józefa Kofflera, Tomasza Sikorskiego po Lidię Zielińską. Wśród nowości znalazła się zarówno zwięzła monografia, jak i obszerne opracowanie, katalog tematyczny, a także rozmowa pełna wspomnień i anegdot. Cztery książki, różne perspektywy i sporo muzyki do odkrycia – w nowych publikacjach każdy znajdzie własny sposób na spotkanie z muzyką XX wieku.
14 września w prestiżowym Teatro Petruzzelli w Bari odbędzie się włoska premiera dwuaktowej opery Zygmunta Krauze, opowiadającej o przejmujących losach Bony Sforzy d’Aragona. Wystawienie tego dzieła w Bari ma wymiar symboliczny – to właśnie w tym mieście tytułowa bohaterka spędziła ostatnie lata życia i została pochowana.
Muzyka Antonia Vivaldiego wciąż zachwyca, inspiruje i prowokuje do nowych interpretacji. Już 13 września o godz. 18.30 w Sali Złotej Filharmonii im. Karola Szymanowskiego w Krakowie odbędzie się spotkanie poświęcone jednemu z najbardziej fascynujących kompozytorów w historii muzyki. O Vivaldim, jego twórczości, inspiracjach i nowych interpretacjach opowiedzą w rozmowie Mateusz Borkowski i Stanisław Słowiński. Wstęp za okazaniem biletów na koncert „Vivaldi Experience”.
